Anlamı
1) çok gevşek; 2) çok yorgun.
Detaylı Açıklama
Pelte gibi deyimi iki yakın anlamda kullanılır: birincisinde bir nesnenin veya kişinin son derece gevşek, dayanıksız olduğunu, ikincisinde mecazi olarak aşırı yorgun ve halsiz olduğunu anlatır. Söz, peltenin yumuşak, akışkan ve dayanıksız kıvamından beslenir; bu somut özelliği insan bedeni veya nesnel sertlik için bir benzetme aracına dönüştürür. Uzun bir maraton sonrası kollarını kaldıramayacak hâle gelmiş sporcular, gece boyu çalışıp eve dönen yorgun memurlar, ağır hastalıktan zayıflamış bireyler, yumuşak ve dayanıksız bir hamurun durumu, gevşek bir karakter yapısı için söylenir. Söz çoğu zaman sevecen veya eleştirel bir tonla kullanılır; bedensel veya karakterel zayıflığı görsel bir mecazla dile getiren halk dilinin canlı bir karşılığı olarak yaşar.
Pelte gibi Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Maraton koşusundan sonra eve gelen kardeşim pelte gibi halsizlikle koltuğa uzandı, hemen sıcak çorba ve yatak hazırladık.
- Gece boyu projesini tamamlayan mühendis arkadaşımız sabah pelte gibi yorgun bir hâlde toplantıya geldi, ona biraz dinlenme önerdik.
- Yeni doğmuş yavru kedi pelte gibi yumuşacık bedeniyle ellerimizde kımıldıyordu, hepimiz onun sağlıklı büyümesi için özen gösterdik.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Pelte, nişasta veya jelatin temelli yumuşak ve akışkan bir tatlıdır. Yapısı kaşıkla bile dağılacak kadar gevşektir. Halk dili bu somut özelliği insan bedeninin yorgunluk veya halsizlik anlarındaki gevşekliğine mecazlamıştır; söz, görsel olarak çok güçlü bir benzetme aracıdır.
Uzun süreli fiziksel aktivite sonrası bitkin düşmüş kimseler, ağır iş yükünden çıkmış çalışanlar, hastalıktan zayıflamış bireyler, antrenmanlardan tükenmiş sporcular için söylenir. Söz aynı zamanda dayanıksız nesneler veya gevşek karakter yapıları için de kullanılır; sevecen veya eleştirel tonlarda söylenebilir.
Çağdaş yaşamın yoğun temposu, uzun çalışma saatleri ve uyku düzensizliği tükenmişlik sendromu denilen klinik tabloya yol açabilir. Halk dilinin pelte gibi deyimi bu modern yorgunluk hâlinin somut ve görsel bir karşılığıdır; tükenmenin uç noktasını anlatan etkili bir tasvir aracıdır.