Anlamı
kımıldayamayacak kadar güçsüz, bitkin bir biçimde:
'Pestil gibi yerlerde uzandığıma bakma, anam, ben şu huysuza haddini bildirirdim.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Pestil gibi deyimi, bir kimsenin son derece yorgun, bitkin, gücü kalmamış ve kımıldayamaz halde olduğunu canlı bir benzetme ile anlatan bir kalıptır. Söz, kurutulmuş meyve pestilinin yassı, hareketsiz ve cansız görüntüsünden beslenir; insanın aşırı yorgunluk halindeki halsizliğini somut bir gıda imgesiyle gözler önüne serer. Uzun saatler süren yoğun çalışma sonrası evine dönen işçiler, ağır spor antrenmanından sonra spor salonunun ortasında uzanıp kalan sporcular, sıcak yaz günlerinde güneş çarpmasıyla yere yığılan turistler, üst üste vardiya çalışan sağlık çalışanları, sınav hazırlığında uykusuz kalan öğrenciler bu deyimle anılır. Söz hem ciddi hem mizahi tonlarda kullanılabilir. Türkçenin gıda kültüründen beslenen abartı sanatının canlı bir karşılığı olarak yaşamaya devam eder.
Pestil gibi Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Üç vardiya peş peşe çalışan hemşire eve geldiğinde pestil gibi kanepeye uzanıp uyuyakaldı, eşi onu sevgiyle örtüp dinlenmesini sağladı.
- Yaz tatilinde uzun bir yürüyüşten sonra çocuklar pestil gibi otelin lobisine yığıldılar, soğuk içeceklerle dinlenmeleri yarım saat sürdü.
- Maraton koşusunun ardından sporcu pestil gibi yere uzandı, takım arkadaşları onun yanına gelip su ve enerji içeceği uzattılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Pestil pekmez veya meyve özünün yassı şekilde kurutulmuş halidir; hareketsiz, gevşek ve serili duruşuyla bitkin bir bedenin görüntüsünü çok iyi karşılar. Halk dili gıda kültüründen seçtiği bu somut imgeyle yorgunluğun en uç halini sözel olarak canlandırmış; doğadan beslenen güçlü bir mecaz oluşturmuştur.
Fiziksel egzersiz yorgunluğu, uzun çalışma saatleri yorgunluğu, uykusuzluğun verdiği bitkinlik, sıcak çarpmasına bağlı halsizlik, hastalık sonrası halsizlik gibi pek çok bitkinlik türünde söz tam yerini bulur. Halk dili insanın enerji tükenmesinin sözel bir aracını sunar ve.
Modern psikoloji burnout veya tükenmişlik sendromu olarak adlandırdığı duruma sosyolojik ve sağlık açılarından dikkat çeker. Pestil gibi deyimi bu kavramın halk dilindeki köklü bir karşılığıdır; aşırı yüklenmenin bedensel ve ruhsal sonuçlarını yüzyıllar öncesinden tasvir eden değerli bir kalıp olarak yaşar.