Anlamı
çok yorulmak:
'Tulum Hayri dün voleybol oynamış, pestili çıkmıştı.' -R. Ilgaz.
Detaylı Açıklama
Pestili çıkmak deyimi, bir kimsenin aşırı yorulması, bitkin düşmesi, gücünün tükenmesi anlamında kullanılır. Söz, pestil imgesinden beslenir; insanın yorgun düşmesi pestilin yassı, hareketsiz haline benzer bir bitkinlik durumuna evrilmesi olarak betimlenir. Voleybol veya basketbol maçından çıkan terlemiş sporcular, uzun bir koşunun ardından nefes nefese kalan koşucular, sınav haftası boyunca uykusuz kalan öğrenciler, sezon sonu son hızda çalışan vergi danışmanları, taşınma günü mobilya taşıyan aileler, gün boyu mağaza mağaza gezen alışveriş tutkunları bu deyimle anılır. Söz hem ciddi hem mizahi tonlarda kullanılabilir; halk dilinin abartı geleneğinin gıda kültürüne uzanan güçlü bir köprüsüdür. Türkçenin tükenmişlik dilinin halk arasındaki canlı ve incelikli bir karşılığı olarak yaşamına devam eder.
Pestili Çıkmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Voleybol maçından sonra Tulum Hayri'nin pestili çıkmıştı, takım arkadaşları ona bir bardak ayran uzatıp dinlenmesi için kenara oturttular.
- Taşınma günü mobilya ve eşya taşımakla pestili çıkan aile akşam pizza.
- Maraton koşusu sonunda pestili çıkan koşucu finiş çizgisini geçer geçmez yere uzandı, görevliler enerji içeceği ve battaniye getirdiler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Pestili çıkmak özellikle fiziksel olarak en uç düzeyde tükenmiş, halsizlik nedeniyle hareket edemez hale gelmiş bir yorgunluk durumunu anlatır. Söz gündelik yorgunluğun değil, aşırı çabanın getirdiği bitkinliğin halk dilindeki sözel ifadesidir; abartı sanatının zarif bir örneği olarak yaşar.
Rıfat Ilgaz gibi mizahi yazarlar bu deyimi karakterlerinin gündelik yaşam sahnelerinde sıkça kullanmıştır. Söz edebî metinlerde yorgunluğu mizahi bir hava içinde aktararak karakterin ilişkisel boyutunu zenginleştirir ve okurda canlı bir resim oluşturur; mizahi yazının değerli bir aracı haline gelmiştir.
Modern spor bilimi aşırı egzersiz, glikojen tükenmesi ve kas yorgunluğu gibi kavramlarla bitkinliği bilimsel olarak açıklar. Pestili çıkmak deyimi bu çağdaş bilimsel kavramların halk dilindeki köklü öncüsüdür; bedensel sınırların aşıldığında ortaya çıkan tükenme halini şiirsel bir abartıyla tasvir eder.