Anlamı
dağınık (ev, dolap, masa).
Detaylı Açıklama
Pilav gibi deyimi, bir evin, bir dolabın, bir masanın ya da herhangi bir mekânın dağınık, karmakarışık, düzensiz halde olduğunu canlı bir benzetme ile anlatan bir kalıptır. Söz, pilavın tabakta serili dağınık tane görüntüsünden beslenir; pirinç taneleri ne kadar düzgün pişerse pişsin tabağa konulduğunda dağılır, halk dili bu görüntüden hareketle düzensizlik metaforu oluşturmuştur. Üniversiteye geçmiş ergen oğlanın odasını gören anneler, taşınma sonrası kutuların açıldığı yeni evdeki aileler, atölyeden çıktığı dağınıklıkta bir alanın temizliğini düşünen profesyoneller, çocukların oyuncak dolabını açan ebeveynler, hızlı bir aramanın ardından dağılmış belge yığınına bakan memurlar bu deyimle anılır. Söz mizahi ve gözlem dolu tonlarda kullanılır. Türkçenin sofra kültüründen beslenen halk arasındaki canlı bir karşılığı olarak yaşar.
Pilav gibi Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Üniversiteden gelen oğlanın odasını gören anne pilav gibi dağınıklığı karşısında şaşırdı, hemen bir düzenleme planı yapmaya başladı.
- Taşındıktan sonra eve girer girmez pilav gibi serili kutuları gören aile yorgun olmalarına rağmen düzenlemeye koyuldu.
- Çocukların oyuncak dolabını açtığımda pilav gibi yığılmış oyuncakları görünce gülmeden edemedim, hep birlikte düzenlemeye başladık.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Pilav Türk mutfağının temel yemeklerinden biri olup tabakta dağılan, serili pirinç taneleri görüntüsü ile düzensiz bir görsele sahiptir. Halk dili sofra kültüründen aldığı bu somut imgeyi gündelik yaşamın dağınıklık manzaralarına taşımıştır; mizahi bir gözlemle çağrışım gücü yüksek bir kalıp oluşturmuştur.
Genç odaları, taşınma sonrası açılan kutular, çocuk oyun odaları, küçük çocukların yemek sonrası mutfağı, atölye sonrası iş yerleri, hızlı belge arama sonrası dağılmış masalar gibi pek çok dağınıklık sahnesinde söz tam yerini bulur. Halk dili dağınıklığın sözel bir aracını sunar.
İki deyim de sofra imgelerinden beslenir ama farklı anlamlar taşır; pide gibi yamyassı, basık nesneleri, pilav gibi ise dağınık, karmakarışık ortamı anlatır. Halk dili sofra kültüründen farklı estetik gözlemler türeterek dilin imge zenginliğini ortaya koymuştur; aynı kaynaktan farklı kalıplar üretebilmek dilin yaratıcı esnekliğini gösterir.