Anlamı
pişman olmak:
'Buraya kalkıp geldiğinden dolayı pişmanlık duyuyordu.' -E. E. Talu. 'Gerçekte, hükûmet görevine girmiş olduğuma pek çok pişmanlık getirdim.' -S. Birsel.
Detaylı Açıklama
Pişmanlık duymak deyimi, geçmişte yaptığı bir eylemden, verdiği bir karardan ya da gerçekleştirdiği bir davranıştan ötürü üzüntü duymak, geri dönüp aynı kararı vermemeyi istemek anlamında kullanılır. Söz, insanın kendi içinde yaşadığı vicdani sorgulamayı ve duygusal yaralanmayı içten bir biçimde dile getirir. Yanlış bir kararla kariyerini yönlendirmiş profesyoneller, evliliğin başında uyumsuz bir seçim yapmış eşler, alışverişte gereksiz harcamalar yapan müşteriler, alkollü sürüş gibi tehlikeli bir kararın ardından üzülen sürücüler, gençlikte yapılan hataların yetişkinlikte ağırlığını taşıyan bireyler, başkalarına haksızlık yapan vicdani kişiler bu deyimle anılır. Söz hüzünlü, içsel ve uyarıcı bir tonla kullanılır. Türkçenin vicdani derinliğin halk arasındaki köklü bir karşılığı olarak yaşar.
Pişmanlık Duymak (getirmek) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Buraya kalkıp geldiğinden dolayı pişmanlık duyuyordu yaşlı amca uzun yolculuğun ona ağır geldiğini fark ediyor, geri dönmek istiyordu.
- Gerçekte hükümet görevine girmiş olduğuma pek çok pişmanlık getirdim diyen tecrübeli kalemşor siyasetin yıpratıcı tarafından çekiyordu.
- Yanlış bir kariyer kararı verdiği için yıllarca pişmanlık duyan genç profesyonel sonunda kendi hayalindeki mesleğe geçiş yapma cesaretini gösterdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki ifade de pişman olma anlamı taşır ve birbirinin yerine kullanılabilir. Halk dili duygu fiilini hem duymak hem getirmek fiilleri ile birleştirerek aynı kavramı iki incelikli varyasyonla zenginleştirmiştir. Pişmanlık getirmek daha edebî bir hava taşırken pişmanlık duymak gündelik kullanımda daha yaygındır.
Yanlış kariyer kararları, uyumsuz evlilikler, gereksiz harcamalar, tehlikeli davranışlar, gençlik hataları, başkalarına yapılan haksızlıklar, sağlık ihmalleri, eğitim fırsatlarının kaçırılması gibi pek çok yaşam durumunda söz tam yerini bulur. Halk dili vicdani sorgulamanın sözel bir aracını sunar ve duygusal derinliği taşır.
Modern karar verme bilimi pişmanlık aversiyonu, geriye dönük pişmanlık, beklenen pişmanlık gibi kavramlarla insanların karar süreçlerindeki bu duyguyu inceler. Pişmanlık duymak deyimi bu çağdaş karar verme kuramlarının halk dilindeki köklü öncüsüdür; vicdani sorgulamanın insan deneyimindeki değerini bilge bir biçimde dile getirir.