Anlamı
dolaşmak:
'Akşamları böyle kapı önünde piyasa eder.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Piyasa etmek deyimi, bir kimsenin gösteriş yapmak ya da görünmek amacıyla yürüyüş yapmak, gezinmek, dolaşmak anlamında kullanılır. Söz, piyasa kelimesinin meydan, halka açık dolaşım alanı anlamından beslenir; etmek fiili ile birlikte özellikle akşam saatlerinde ana caddede ya da meydan civarında yapılan sosyal görünme yürüyüşünü ifade eder. Akşamları yeni elbisesini gösterip gezmek için ana caddede yürüyen genç hanımlar, evlilik öncesi kız beğenmek için meydanda dolaşan delikanlılar, mahallenin gelişmelerini takip etmek için akşam yürüyüşüne çıkan yaşlılar, futbol takımının renkleri ile şehir merkezinde gösterilen taraftarlar, festival günlerinde gösteriş yapan turistler bu deyimle anılır. Söz mizahi ve sosyal gözlemli bir tonla kullanılır. Türkçenin geleneksel mahalle kültüründen beslenen halk arasındaki canlı bir kalıbıdır.
Piyasa Etmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Akşamları böyle kapı önünde piyasa eden yaşlı amca mahallenin gelişmelerini takip ediyor, komşuları ile sohbet ederek gününü tamamlıyordu.
- Bayram günü yeni elbisesi ile ana caddede piyasa eden genç hanım komşularının iltifatlarını topluyor, mevsim modasına uyan görüntüsü ile dikkat çekiyordu.
- Festival sırasında şehir merkezinde piyasa eden turist grubu kameraları ile her sokağı kayda alıyor, gezi anılarını biriktiriyordu.
Kökeni ve Hikayesi
Piyasa İtalyanca piazza (meydan) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Halka açık dolaşım alanı anlamı taşır; etmek fiili ile birlikte mahalle kültüründe akşam yürüyüşü yapma anlamına evrilmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Piyasa İtalyanca piazza (meydan) kelimesinden Türkçeye geçmiş bir terimdir; halka açık dolaşım ve toplanma alanı anlamı taşır. Türkçeye Osmanlı döneminde özellikle ticaret terminolojisi ile girmiş; sonra halk dilinde meydan, çarşı, ana cadde gibi geniş anlamlar kazanmıştır. Akdeniz kültürel mirasının dilsel uyarlamalarından önemli bir örnektir.
Geleneksel mahalle akşam yürüyüşleri, kız erkek beğenme dolaşımları, bayram günlerinde yeni elbise gösterme yürüyüşleri, festival ve şenliklerdeki gösteri turları, taraftar yürüyüşleri, turistik gezi dolaşımları gibi pek çok sosyal görünme sahnesinde söz tam yerini bulur. Halk dili sosyal gösterimin sözel bir aracını sunar.
Modern şehir yaşamında piyasa etme kültürü ana caddelerden alışveriş merkezlerine, sosyal medyada görünmeye, fotoğraf paylaşımına kadar pek çok yeni biçime evrilmiştir. Söz bu modern sosyal görünme kültürünün halk dilindeki köklü öncüsüdür; sosyal görünmenin değerini yüzyıllar öncesinden anlatan bir kalıp olarak.