Anlamı
1) öldürülmek; 2) bulunduğu yüksek makamdan ayrılmak zorunda kalmak.
Detaylı Açıklama
Post elden gitmek deyimi, somut anlamda bir kimsenin öldürülmesi; mecazi olarak ise bulunduğu yüksek bir makamdan ayrılmak zorunda kalması, mevkisini kaybetmesi anlamında kullanılır. Söz, geleneksel Türk tasavvuf ve tarikat kültüründe postun manevi otoritenin sembolik bir temsili olmasından beslenir; post bir tarikat şeyhi ya da makam sahibi için sembolik bir taht anlamı taşır. Sürpriz bir hamleyle saraydan uzaklaştırılan Osmanlı paşaları, mali kriz sonrası şirketinin yönetiminden ayrılan iş insanları, siyasi atamayla görevden alınan kamu yöneticileri, ortaklık anlaşmazlığı sonrası kurumdan çekilen şirket sahipleri, derin bir entrika sonrası makamını kaybeden yöneticiler bu deyimle anılır. Söz dramatik ve hüzünlü bir tonla kullanılır. Türkçenin tasavvuf ve yönetim mirasından beslenen kalıbıdır.
Post Elden Gitmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sürpriz bir hamleyle post elden gitmek üzere olan bürokrat son anda yöneticilerin desteğini kazandı, makamını korumayı başardı zorlukla.
- Mali kriz sonrası şirketinin yönetiminden post elden giden tecrübeli iş insanı yeni bir başlangıç yapmak için sektörden çekilme kararı aldı.
- Siyasi atamayla post elden giden kamu yöneticisi yeni dönemde özel sektörde kariyer hayatına devam etmek için planlama yapmaya başladı.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, geleneksel Türk tasavvuf ve tarikat kültüründen gelmektedir. Tasavvufta post tarikat şeyhinin oturduğu makamın sembolik temsilidir; postun elden gitmesi manevi otoritenin kaybedilmesi olarak halk diline yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tasavvufta post tarikat şeyhinin oturduğu, manevi otoritesinin sembolik tahtı olan yere yayılan koyun postudur. Post elden gitmek manevi otoritenin kaybedilmesi anlamına gelir; halk dili bu sembolik kavramı zamanla gündelik makam kaybı anlamına genişletmiş; tasavvuf mirasının dilsel zenginliklerinden değerli bir örnek oluşturmuştur.
Söz iki farklı bağlamda kullanılır; somut anlamda öldürülmek yani bedensel postun yani derinin elden gitmesi, mecazi anlamda makam kaybı yani sembolik postun elden gitmesi. İki anlam da yaşamın ya da otoritenin sonlanması temasını paylaşır; halk dili somut ve sembolik kayıpları aynı kalıpla zarif biçimde birleştirmiştir.
Modern kurumsal yönetim CEO değişimleri, yönetim kurulu kararları, ortaklık anlaşmazlıkları gibi süreçlerle yönetici makam kaybı olgusunu inceler. Post elden gitmek deyimi bu çağdaş kurumsal yönetim kavramlarının halk dilindeki köklü öncüsüdür; makam kaybının dramatik boyutunu yüzyıllar öncesinden dile getiren değerli bir kalıptır.