Anlamı
bulunduğu makamı yitirmek:
'Bizim Balkanlı arkadaşlar ise böyle bir hadise neticesinde postundan olmak gibi fena bir akıbete uğrayacaklarından korkuyorlardı.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Postundan olmak deyimi, bir kimsenin bulunduğu yüksek bir makamı, mevkii ya da konumu yitirmesi, görevden ayrılmak zorunda kalması anlamında kullanılır. Söz, tasavvuf geleneğinde postun makamın sembolik temsili olmasından beslenir; postundan olmak makamından düşmek anlamına genişletilmiştir. Siyasi atamayla görevden alınan kamu yöneticileri, sürpriz bir hamleyle CEO koltuğundan ayrılmak zorunda kalan iş insanları, üst düzey bürokratik değişikliklerle yer değiştiren bakanlık üyeleri, ortaklık anlaşmazlığı sonrası şirketten ayrılan ortaklar, ahlaki bir krizle koltuğunu kaybeden politikacılar, derin bir entrika sonrası makamından düşen yöneticiler, gizli bir hesaplaşma sonrası mevkisini yitirenler bu deyimle anılır. Söz dramatik ve hüzünlü tonlarla kullanılır. Türkçenin tasavvuf ve yönetim mirasından beslenen canlı bir kalıbıdır.
Postundan Olmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Bizim Balkanlı arkadaşlar ise böyle bir hadise neticesinde postundan olmak gibi fena bir akıbete uğrayacaklarından korkuyorlardı diyen yazar diplomatik kaygıları aktarıyordu.
- Sürpriz bir yönetim kurulu kararıyla postundan olan CEO sektörde geniş yankı uyandıran bir veda mektubu yayımlayarak kariyerine devam etme kararı aldı.
- Ahlaki bir krizle postundan olan politikacı seçmenlerin güvenini kaybetti, parti içi başka bir göreve atanarak siyasi hayatına farklı bir yöneliş verdi.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, tasavvuf geleneğindeki postun makamın sembolik temsili olmasından gelmektedir. Tasavvufta tarikat şeyhinin postu makamının sembolüdür; postundan olmak makam kaybının dilsel ifadesi olarak halk diline yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tasavvuf geleneğinde post tarikat şeyhinin oturduğu makamın sembolik temsilidir; postta oturmak otorite sahibi olmak anlamına gelir. Halk dili bu sembolik kavramı zamanla gündelik makam ve mevki anlamına genişletmiş; postundan olmak makam kaybının dilsel ifadesi haline gelmiştir. Tasavvuf mirasının değerli bir uzantısıdır.
Kamu yöneticisi atamaları, CEO değişimleri, bakanlık üyesi değişiklikleri, şirket ortaklığı anlaşmazlıkları, siyasi ahlak krizleri, derin bürokratik entrikalar, kurumsal yeniden yapılanmalar gibi pek çok makam kaybı durumunda söz tam yerini bulur. Halk dili makam kaybının dramatik boyutunu sözel bir kalıpla yansıtır.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu gibi yazarlar bu deyimi karakterlerinin diplomatik kariyer endişelerini sahnelerken sıkça kullanmıştır. Söz edebî metinlerde makam kaybının dramatik boyutunu canlı bir biçimde aktarır; siyasal romanın değerli bir aracı olarak yer alır ve değerini günümüze kadar koruyarak günümüze ulaşır.