Anlamı
sessiz ve hareketsiz bir durum almak:
'Görmediniz mi, adını söyleyince herkes put kesiliyor.' -A. H. Tanpınar.
Detaylı Açıklama
Put kesilmek deyimi, bir kimsenin birdenbire sessiz ve hareketsiz bir durum alması, donakalması, şaşkınlıkla bedensel olarak donup kalması anlamında kullanılır. Söz, put gibi deyimi ile aynı heykel imgesinden beslenir; kesilmek fiili durumun aniden ortaya çıkışını vurgular. Beklenmedik bir haber karşısında donakalan aile üyeleri, sevdiği kişinin adını duyunca sessizleşen aşıklar, hayalindeki kişiyi yıllar sonra gören şaşkın bireyler, kötü bir haberle karşılaşıp kelimesiz kalan dostlar, beklenmedik bir hediye karşısında donmuş çocuklar, sürpriz partilerinde ne diyeceğini bilemeyen misafirler, ağır bir hakaret karşısında kelimesiz kalan kişiler bu deyimle anılır. Söz dramatik ve şaşkınlık dolu tonlarla kullanılır. Türkçenin sanat ve dini imgelerinden beslenen halk arasındaki canlı bir kalıbıdır.
Put Kesilmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Görmediniz mi adını söyleyince herkes put kesiliyor diyen yazar karakterin etkileyici varlığını sözel bir donma sahnesi ile canlı biçimde aktarıyordu.
- Hayalindeki kişiyi yıllar sonra şehir merkezinde gören genç adam put kesildi, kelimesiz halde uzun bir süre yerinden kıpırdayamadı şaşkın halde durdu.
- Sürpriz parti karşısında put kesilen davetli birkaç saniye boyunca ne diyeceğini bilemedi, sonra mutluluk gözyaşları içinde misafirleri kucakladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Put gibi durmak süregelen bir hareketsizlik halini, put kesilmek ise birdenbire ortaya çıkan bir donakalma durumunu ifade eder. Halk dili aynı heykel imgesinden farklı zamansal vurguları olan iki varyasyon türeterek bedensel donmanın anlık ve süreğen biçimlerini dilsel olarak ayırt etmiştir.
Beklenmedik haberlerle karşılaşma, sevdiği kişiyi yıllar sonra görme, kötü haber alma, sürpriz partilerinde şok, ağır hakaret karşısında kelimesizlik, hayranlık duyduğu kişiyle karşılaşma, korkutucu bir olayla karşılaşma gibi pek çok ani şaşkınlık durumunda söz tam yerini bulur. Halk dili ani donmanın sözel aracını sunar.
Ahmet Hamdi Tanpınar gibi yazarlar bu deyimi karakterlerin etkileyici varlığını ya da ani şok anlarını sahnelerken sıkça kullanmıştır. Söz edebî metinlerde karakterler arasındaki dramatik etkileşimi sözel olarak canlandırır; psikolojik gerilim ve karakterizasyonun değerli bir aracı olarak yer alır ve.