Anlamı
1) rast gelmesini sağlamak: Üç kurşun attı, ikisini rast getirdi. 2) kollamak, seçmek: Neşeli bir anında rast getirip dilediğimi söyledim, hemen kabul etti. 3) aranmakta olan bir şeyi veya kimseyi umulmadık bir yer ve zamanda bulmak; 4) Tanrı, uygun getirmek, başarılı kılmak: Allah işinizi rast getirsin.
Detaylı Açıklama
Rast getirmek deyimi dört yakın anlam taşır. Birincisi bir şeyin hedefi tutturmasını sağlamak; ikincisi uygun bir anı kollayıp seçmek; üçüncüsü aranan bir kimse ya da şeyi umulmadık yer ve zamanda bulmak; dördüncüsü Tanrı'nın işi uygun ve başarılı kılması anlamında bir dua kalıbı. Üç kurşundan ikisini hedefe tutturan bir avcı, eşinin neşeli bir anını kollayıp önemli haberi veren biri, yıllar önce kaybolmuş bir eşyayı tesadüfen bulan biri, yola çıkan birine Allah işinizi rast getirsin diyen yaşlı bir komşu tipik örneklerdir. Söz hem teknik hem manevi bir derinlik içerir. Halk dili rast kavramını şans, denk gelme ve ilahi yardım kümeleri ile yan yana koyarak çok katmanlı bir anlam alanı oluşturmuştur.
Rast Getirmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Üç kurşun attı ikisini rast getirdi diyen avcı genç akrabasının atış becerisini gururlu bir dille anlatıyordu.
- Neşeli bir anında rast getirip dilediğimi söyledim hemen kabul etti diyen yazar zamanlamanın gücünü mizahi biçimde aktarıyordu.
- Allah işinizi rast getirsin diyen yaşlı komşu yola çıkan ailenin arkasından dua ederek onları sıcak bir dilekle uğurladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dört anlam da aynı temel fikre bağlanır: bir şeyin doğru yere, doğru ana, doğru kişiye denk gelmesini sağlamak. Hedefi tutturmak fiziksel; uygun anı kollamak zamansal; aranan şeyi bulmak mekânsal; Tanrı'nın işi yoluna koyması ise manevi bir denk gelmedir. Halk dili aynı kalıbı dört farklı bağlamda zenginleştirir.
Allah işinizi rast getirsin halk dilinin en yaygın hayır dualarındandır. Yeni iş kuran, evlenen, yola çıkan, sınava giren kişiler için söylenir. Söz Türk halk kültürünün dini ve gündelik dilini iç içe geçiren güzel bir örnektir; ilahi yardımın hayatın küçük anlarına ulaşması dileğini taşır.
Modern Türkçede zamanlamak, denk getirmek, isabet ettirmek, tesadüf yaratmak gibi farklı ifadeler kullanılır. Rast getirmek bu modern eş anlamlıların halk dilindeki bütünleştirici karşılığıdır; bir kalıpla pek çok bağlamı kapsayan ekonomik bir ifadedir.