Anlamı
gevşeklik, ağırlık duymak ve uyumak istemek:
'Bütün asabıma bir rehavet çöktü, gözlerim kapandı.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Rehavet çökmek deyimi, bir kimsenin üzerine gevşeklik ve ağırlık duymasını, uyumak istemesini anlatır. Söz, Arapça kökenli rehavet sözcüğünden gelir; gevşeme, ağırlaşma, dinginlik anlamları taşır. Söz aniden çöken bir bedensel ağırlığı tanımlar. Uzun bir öğle yemeğinden sonra masa başında uyuklayan bir çalışan, bahar günlerinde sınıf içinde gözleri kapanan öğrenciler, yorucu bir sınav sürecinin ardından kanepede uzanıp kalan bir aday, mevsim geçişlerinde nedensiz bir yorgunluk yaşayan bir vatandaş tipik kullanımlardır. Söz hem bedensel hem zihinsel bir gevşemeyi ifade eder; tek başına dinlenme isteğinin halk dilindeki adıdır. Edebî metinlerde ve gündelik dilde sıkça duyulur; sıcak bir bahar öğleninin yaygın hissini sözel olarak anlatır.
Rehavet Çökmek (basmak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Bütün asabıma bir rehavet çöktü gözlerim kapandı diyen yazar bir karakterin ani gevşemesini içsel bir gözlemle aktarıyordu.
- Öğle yemeğinin ardından üstüne rehavet çöken çalışan kısa bir kahve molası ile kendini toparlamaya çalıştı.
- Bahar günlerinde sınıfta rehavet çöken öğrencileri canlandırmak için öğretmen kısa bir grup tartışması başlattı.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça rehavet (gevşeklik, ağırlık) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Osmanlı döneminden itibaren edebî dile yerleşmiş; gündelik konuşmaya da kolayca uyum sağlamıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Rehavet, Arapça kökenli bir kelime olup gevşeklik, ağırlık, dinginlik anlamlarını taşır. Türkçeye Osmanlı döneminden itibaren girmiş ve özellikle edebî metinlerde, gündelik dilde yaygın kullanım kazanmıştır. Bugün hâlâ canlı bir kelimedir; özellikle bahar öğleninin hissini anlatmak için tercih edilir.
Söz hem bedensel hem zihinsel bir gevşemeyi anlatır. Kasların gevşemesi, göz kapaklarının ağırlaşması, dikkatin dağılması, uyuma isteğinin yoğunlaşması gibi pek çok belirti bir arada yaşanır. Halk dili bu çoklu hissi tek bir kalıpta toplar; yaşanan deneyimin bütünlüğünü vurgular.
Öğle yemeği sonrası saatler, bahar mevsiminin sıcak günleri, uzun bir çalışma sürecinin ardından gelen dinlenme anları, sınav sonrası rahatlama dönemleri gibi pek çok zaman aralığında rehavet sık görülür. Söz bu evrensel deneyimi halk diline taşıyan değerli bir kalıptır.