Anlamı
duygulandırmak, etkilemek:
'Yıllardır devam eden bağlılıkları, kendilerini bilenler için rikkat verici bir manzaraymış.' -A. Ş. Hisar.
Detaylı Açıklama
Rikkat vermek deyimi, bir kimsenin duygularını uyandırmak, onu içtenlikle etkilemek, gözlerini dolduracak ya da yüreğini sızlatacak bir his uyandırmak anlamında kullanılır. Söz Arapça kökenli rikkat kelimesinden gelir; incelik, duygulanma, kalbe dokunma anlamlarını taşır. Yıllar süren bir bağlılığın etrafında duyulan derin saygı, çok uzun süre birlikte yaşayan yaşlı çiftin birbirine bakışındaki tatlı sevgi, anne ile çocuğunun ayrılık anındaki sarılması, bir asker mektubunda evindekilere yazdığı duygusal satırlar tipik bağlamlardır. Söz olumlu ve duygusal bir tonla geçer; halk dilinde özellikle edebî yazıda ve şiir dilinde sıkça karşımıza çıkar. Çağdaş Türkçede daha çok duygulandırmak biçiminde geçer; rikkat vermek edebî zarafetiyle değerini korur. Söz duygusal incelme anlarını kelime kelime yaşatan bir kalıp olarak edebi dilin estetik mirasında özel bir yer tutar ve hala edebî değerini korur.
Rikkat Vermek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yıllardır devam eden bağlılıkları kendilerini bilenler için rikkat verici bir manzaraymış diyen yazar bu uzun süreli sevginin etkisini zarif biçimde aktarıyordu.
- Yaşlı çiftin pazardaki birbirine yardımcı olma çabası etrafındakilere derin bir rikkat verdi.
- Asker oğlunun evindeki annesine yazdığı uzun mektup okuyanların yüreğine içten bir rikkat verdi.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça rikkat (incelik, duygulanma) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. Osmanlıca döneminde edebî dilin estetik kavramlarından biri olmuştur.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Rikkat, Arapça kökenli bir kelimedir; incelik, duygulanma, kalbe dokunma anlamlarını taşır. Osmanlıca yoluyla Türkçeye girmiş; özellikle edebî dilin estetik kavramlarından biri olmuştur. Klasik Türk edebiyatında ve halk şiirinde duygusal etkilenmeyi anlatmak için tercih edilen zarif bir kelimedir.
Uzun süreli ve sadık bağlılıklar, yaşlı insanların birbirine olan ince sevgileri, ana-baba evlat arasındaki içten anlar, ayrılık ve kavuşma sahneleri, masum çocukların sevgi gösterileri, hayvanların sadakat anları gibi duyguya dokunan her durum bu hissi uyandırabilir. Halk dili duygusal incelmenin anını bu kalıpla işaretler.
Çağdaş Türkçede duygulandırmak, içlendirmek, dokunmak, hüzünlendirmek gibi sade karşılıklar bu deyimin yerini alabilir. Yine de rikkat vermek özel bir edebî tını taşır; sade karşılıklarda kaybolan zarafeti ve eski Türkçenin estetik mirasını sözcüğün kendisinde barındırır.