Anlamı
1) kanunlara göre ergin sayılacak yaşa gelmiş olmak; 2) mec. herhangi bir konuda yeterli seviyeye geldiğini göstermek.
Detaylı Açıklama
Rüşdünü ispat etmek deyimi iki ayrı kullanımıyla bilinir. Birinci anlamda hukuk dilinde kanunlara göre ergin sayılacak yaşa gelmiş olmayı, yetişkinlik koşulunu sağlamayı anlatır. İkinci anlamda ise mecazi olarak herhangi bir konuda yeterli seviyeye ulaşmış olduğunu, ehliyetini gösterdiğini ifade eder. Söz Arapça kökenli rüşd kelimesinden gelir; ergenlik, olgunluk, yetişkinlik anlamlarını taşır. Mahkemede yaş tespiti yapılan bir genç, mesleğinde başarılı olduğunu ispatlayan bir yetişkin, akademik kariyerde yetkinliğini sergileyen bir araştırmacı, ailedeki sorumlulukları üstlenerek olgunluğunu gösteren genç bir baba tipik örneklerdir. Söz olumlu ve takdir edici bir tonla geçer; halk dilinin yetişkinlik ve yetkinlik kavramlarının sözel ifadesidir. Hukuk ve gündelik dilin ortak bir kavşağında durur.
Rüşdünü İspat Etmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Mesleğinde yıllarca yoğun çabayla emek veren genç araştırmacı akademik tez ile sonunda rüşdünü ispat etti.
- Ailedeki sorumlulukları erken yaşta üstlenen genç baba kısa sürede rüşdünü ispat ederek herkesin saygısını kazandı.
- Sahnedeki ilk büyük rolünde tüm becerisini sergileyen oyuncu tiyatro çevresinde rüşdünü ispat etmiş oldu.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça rüşd (olgunluk, ergenlik) kelimesinden Türkçeye geçmiştir. İslam hukukunun teknik terimi olarak halk diline yerleşmiş; mecazi kullanımıyla yetkinlik genel kavramına dönüşmüştür.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Rüşd, Arapça kökenli bir kelimedir; ergenlik, olgunluk, yetişkinlik anlamlarını taşır. İslam hukukunda da kullanılan teknik bir terimdir; kişinin malını yönetebilecek olgunluğa ulaşmış olması rüşd olarak adlandırılır. Türkçeye Osmanlıca yoluyla geçen söz hem hukuk hem gündelik dilin temel kavramlarından biridir.
Hukuk dilinde rüşdünü ispat etmek kişinin yetişkinlik yaşına ulaştığını yasal yollarla göstermesi anlamına gelir. Türk Medeni Kanunu'na göre on sekiz yaşını dolduran kişi rüşdünü tamamlamış sayılır. Bazı özel durumlarda mahkeme kararı ile rüşd tanınabilir. Hukuk dilinde söz teknik bir kavram olarak değerini korur.
Mecazi kullanımda söz herhangi bir alanda yeterli seviyeye ulaşmayı, ehliyetini sergilemeyi anlatır. Mesleki başarı, akademik yetkinlik, sportif performans, sanat değeri, sosyal sorumluluk gibi pek çok alanda söz yerini bulur. Halk dili hukuki bir kavramı yetkinlik genel kavramına ustaca genişletmiştir.