Anlamı
yel esen bir yerde bulunmak: Bu ev çok rüzgâr alıyor.
Detaylı Açıklama
Rüzgâr almak deyimi, bir yapının, bir evin ya da bir mekânın yeli, yel esen bir konumda bulunması, hava akımının geçtiği bir yerde olması anlamında kullanılır. Söz somut bir mimari ve coğrafi gözlemden gelir; bir evin konumu gereği hava akımına maruz kalması halk dilinde yüzyıllardır gözlemlenen bir özelliktir. Tepede kurulu eski bir evin yıl boyu hava akımına maruz kalması, deniz kenarında balkonu olan bir dairenin sürekli yel alması, açık alana bakan bir köy konağının özellikle kışın soğuk rüzgârlardan etkilenmesi, vadideki bir çiftlik evinin yamaçtan inen rüzgârlarla karşılaşması tipik örneklerdir. Söz nötr veya hafif rahatsızlık tonu taşır; konuşmacı evin ya da mekânın özelliğini bir gözlem olarak aktarır. Halk dilinin coğrafi ve mimari kavramlarındandır.
Rüzgâr Almak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Bu ev çok rüzgâr alıyor diyen ev sahibi yapının yel esen bir konumda kurulduğunu kibar biçimde aktarıyordu.
- Tepede kurulu eski konak yıl boyu rüzgâr aldığı için kışın özellikle ısınması zor olurdu.
- Deniz kenarındaki dairenin balkonu sürekli rüzgâr aldığı için aile orada çay içmeyi pek tercih etmezdi.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, somut mimari ve coğrafi gözlemden gelmektedir. Bir yapının hava akımına maruz kalması halk dilinde yüzyıllardır gözlemlenen bir özelliktir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Mimari açıdan rüzgâr alan bir ev iki yönlü değerlendirilir. Yaz aylarında doğal serinlik sağlar, ev içi havalandırmasını kolaylaştırır; bu yönüyle avantajdır. Kış aylarında ise ısı kaybını artırır, yakıt maliyetini yükseltir; bu yönüyle dezavantajdır. Modern mimaride bu denge gözetilerek tasarım yapılır.
Halk dilinde söz nötr veya hafif rahatsızlık tonuyla söylenir. Yaz aylarında olumlu, kış aylarında olumsuz çağrışımları öne çıkar. Konuşmacı çoğu zaman evin ya da mekânın doğal özelliğini bir gözlem olarak aktarır; doğanın gücünü kabullenen, ona uyum sağlayan halk dilinin bilgeliğini taşır.
Tepe yamaçları, deniz kıyıları, açık ovalar, vadi geçişleri, yüksek katlı binaların üst pencereleri gibi pek çok coğrafi konum rüzgâr alma özelliği taşır. Karadeniz, Ege ve Trakya gibi bölgelerde rüzgâr alan mekânlar yaygındır. Halk dili coğrafi gözlemini bu kalıpla sözel olarak işaretler.