Anlamı
1) bir şeyin varlığı, gerçekliği kesin olarak belli olmak:
'Önceden koyduğu teşhislerin doğruluğu sonradan kaç defa sabit olmuş.' -A. Ş. Hisar. 2) durağan durumda bulunmak.
Detaylı Açıklama
Sabit olmak, iki ayrı anlamda kullanılır. Birinci anlamda bir şeyin kanıtlarla ispatlanması, kesin olarak ortaya konması demektir; özellikle hukuk dilinde geçer. İkinci anlamda ise durağan durumda bulunmak, hareket etmemek, yerinden ayrılmamak anlamını taşır; fizik ve gündelik dilde kullanılır. Mahkemede sanığın suçunun delillerle ortaya konması birinci anlamın örneğidir; bir cihazın sabit konumda kalması ya da bir kişinin görüşünü hiç değiştirmemesi ikinci anlamı karşılar. Aynı kalıbın hem bir gerçeğin kanıtlanmasını hem de bir nesnenin kıpırdamadan durmasını anlatabilmesi, sözün anlam zenginliğini gösterir. Kökeni Arapça sabit kelimesine dayanır; kararlı, değişmez anlamı iki kullanımın da ortak çekirdeğini oluşturur. Bu iki anlam arasındaki köprü, bir şeyin artık değişmeyecek biçimde yerine oturmasıdır; ister bir gerçek ister bir konum olsun.
Sabit Olmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Doktorun yıllar önce koyduğu teşhisin doğruluğu, sonraki tahlillerle bir kez daha sabit oldu.
- Mahkemede sunulan kanıtlarla sanığın suçu büyük bir netlikle sabit olduğu için kararın açıklanması hızlandı.
- Yıllardır aynı konuda görüşü değişmeyen amca pozisyonu hep sabit olmuş bir insan olarak tanınırdı.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça sabit (kararlı, değişmez) kelimesinden Türkçeye geçmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hukuki açıdan bir olgunun sabit olması, mahkeme kararının temelidir. Örneğin sanığın suçunun ya da bir iddianın delillerle sabit olması, hukuk sürecinin ön koşuludur; sabit olmayan bir iddia hukuken sonuç doğurmaz.
Fizik ve mühendislikte sabit olmak; hareketsizliği, denge hâlini ya da değişmeyen bir niceliği anlatır. Sabit basınç ya da sabit ölçü gibi kavramlar bu kullanımdan beslenir. Teknik terim ile gündelik dilin aynı kelimede buluşması dikkat çekicidir.
Söz hem fiziksel kararlılık hem kanıtsal kesinlik imgesini taşır. Sabit bir noktada duran cisim güvenilirliğin simgesidir; sabit hâle gelmiş bir gerçek de zihinsel güvenin temelidir. Böylece kelime, kararlılığı hem maddi hem de bilgi düzeyinde birden anlatır.