Anlamı
sağır, yanında konuşulan şeyleri işitmez ama konuşanların durumuna bakarak ve anladığını sanarak bir şeyler yakıştırıp söyler.
Detaylı Açıklama
Sağır işitmez uydurur atasözü, bir şeyi tam duymadan, bilmeden ya da kaynağından öğrenmeden konuşan kişinin boşlukları kendi yorumuyla dolduracağını anlatan eski bir halk sözüdür. Atasözündeki sağır kelimesi gerçek işitme engelini hedefleyen bir yargı olarak değil, eksik bilgi ve dinlememe durumunu anlatan tarihsel bir mecaz olarak aktarılmalıdır; modern dilde bu kullanım hassas ve kaba görülebilir. Konuşmayı tam anlamadan kendi versiyonunu anlatan bir tanıdık, kulaktan dolma bilgilerle yorum yapan biri, eksik bilgilerle dedikodu yayan bir kişi, kaynaktan değil söylentiden hareketle haber üreten biri söze konu olan tipik durumlardır. Söz uyarıcı, eleştirel veya gözleme dayalı bir vurguyla geçer. Eksik bilgiyle konuşmanın gerçeği çarpıtabileceğini anlatır.
Sağır İşitmez (duymaz) Uydurur (yakıştırır) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Konuşmayı tam anlamadan kendi versiyonunu anlatan tanıdık için dedem sağır işitmez uydurur sözünü eski bir uyarı olarak andı.
- Kulaktan dolma bilgilerle yorum yapan komşumuza karşı aile büyükleri sağır işitmez uydurur sözünün eksik bilgiye dair bir eleştiri olduğunu hatırlattı.
- Eksik bilgiyle dedikodu yayan biri için sağır işitmez uydurur denirdi; bugün bu söz eski ve kaba mecazıyla birlikte açıklanmalıdır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Söz halk bilgeliğinin bilgi kalitesi mesajını taşır. Eksik bilgilerle yorumlama yapmanın yanılgılara yol açtığını, kaynaktan doğrudan duymanın önemli olduğunu vurgular. Söz, mecazi olarak, bir şeyi tam duymayan ya da bilmeyen kişinin eksik bilgiyle yanlış yorumlar üretebileceğini anlatır. Yarım yamalak duyulan bilginin, yanlış çıkarımlara yol açtığını yansıtır.
Söz eski halk dilinde sağır kelimesini mecazi biçimde kullanarak bilgi eksikliğini anlatır. Bugün bu kullanımın gerçek işitme engelini olumsuz biçimde çağrıştırabileceği unutulmamalıdır. Asıl anlatılmak istenen, bir şeyi tam duymadan ya da bilmeden konuşan kişinin boşlukları kendince doldurmasıdır.
Çağdaş hayatta söz özellikle anlamlıdır; sosyal medyada yarım duyulmuş bir haberin ya da doğrulanmamış bir söylentinin hızla yayıldığı bir çağda, eksik bilgiyle konuşmanın gerçeği nasıl çarpıttığını hatırlatır. Söz, bir şeyi kaynağından öğrenmeden yorum yapmanın yanıltıcı olduğuna dikkat çeker.