Anlamı
kayırmak, arka çıkmak:
'Kahpenin gözlerine mi tutulmuş ne, sahabetçi çıkıyor.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Sahabetçi çıkmak, bir kimseye arka çıkmak, onu savunmak, kayırmak, taraf olmak anlamında kullanılır. Sahabet etmek deyiminin yakın anlamlısıdır; ama daha açık bir taraf alma vurgusu taşır ve çoğu zaman bir şaşırma ifadesiyle birlikte geçer. Herkes tarafsız kalacağını sanırken birden bir yana destek çıkan biri ya da beklenmedik biçimde rakibini savunan bir akraba için sahabetçi çıktı denir. Söz genellikle hafif şaşkın ya da eleştirel bir tutum taşır; konuşan, bu sahip çıkmanın beklenmedik ya da yersiz olduğunu ima edebilir. Bir bakıma, niye onun tarafını tuttu ki sorusunu içinde barındıran, taraf almaların ardındaki niyeti sorgulayan bir kalıptır. Bu yönüyle söz, yalnızca destek vermeyi değil, o desteğin beklenmedikliğini de vurgular.
Sahabetçi Çıkmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Herkes onun tarafsız kalacağını sanırken birden karşı tarafa sahabetçi çıkması odadakileri şaşırttı.
- Tartışmada beklenmedik biçimde rakibine sahabetçi çıkan amca, tarafların hayretini üzerine çekti.
- Mahallede çocukların kavgasında sürekli birinin tarafını tutan teyzem, sahabetçi çıkmasıyla diğer ailelerin sitemine maruz kalıyordu.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça sahabet (sahip çıkma) kelimesinden Türkçeye geçen sözcükten türemiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sahabet etmek genel bir koruma eylemini, nötr bir dille anlatır. Sahabetçi çıkmak ise eylemin beklenmedikliğini, şaşırtan yanını öne çıkarır ve çoğu zaman ironik ya da eleştirel bir bağlamda kullanılır. İki söz aynı kökten gelse de farklı duygu tonları taşır.
Söz beklenmedik taraf almaların ardındaki motivasyonları sorgulayan sosyal bir refleksi yansıtır. Niye onun tarafını tutuyor diye soran halk dili sosyal ittifakların temellerini araştırır. Konuşmacı çoğu zaman bu sahip çıkmanın sebeplerini bulamadığında sözel bir şaşkınlıkla bu kalıba başvurur.
Edebi dilde söz özellikle eski romanlarda, halk hikayelerinde, geleneksel masallarda sıkça karşımıza çıkar. Sosyal ittifakların karmaşıklığını anlatan bir araç olarak yazarlar bu kalıba değer verir.