Anlamı
dikkatli, uyanık durumda bulunmak.
Detaylı Açıklama
Sak durmak, bir kimsenin dikkatli, uyanık ve tetikte bulunması, dikkatini elden bırakmaması demektir. Sak, eski Türkçede uyanık, dikkatli anlamına gelen bir kelimedir. Bir tehlikenin yaklaştığı sezildiğinde gözünü açık tutan biri ya da yabancı bir ortamda ihtiyatlı davranan bir gezgin, sak durmuş olur. Söz uyarıcı ya da takdir edici bir tutum taşır; gevşememeyi, gözü açık ve hazır olmayı öğütler. Bugün tek başına pek kullanılmayan sak sözcüğü, sak durmak ve sak yatmak gibi kalıplarda yaşamayı sürdürür. Deyim, dikkat ve uyanıklığın gerektiği anlarda hazır bulunmanın değerini, eski bir sözcüğün taşıdığı köklü tınıyla dile getirir; tetikte olmayı bir tür sağduyu sayar. Kısacası deyim, rahatlığa kapılmadan çevreye karşı uyanık kalmayı salık verir.
Sak Durmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yabancı bir şehirde gezerken çevresine karşı hep sak durdu, hiçbir tehlikeyi gözden kaçırmadı.
- Gece nöbetinde en küçük sese kulak kesildi, sabaha kadar sak durdu.
- Görüşmede her ayrıntıyı dikkatle izleyerek sak durdu, en küçük ipucunu bile kaçırmadı.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, eski Türkçe sak (uyanık, dikkatli) kelimesinden gelmektedir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sak, eski Türkçede uyanık, dikkatli anlamına gelen bir kelimedir. Çağdaş Türkçede tek başına kullanımı azalmış olsa da sak durmak, sak yatmak gibi kalıplarda varlığını sürdürür. Böylece eski Türkçenin bir kelimesi, bu deyimlerin içinde yaşamaya devam eder.
Tehlikenin sezildiği, dikkatin gevşememesi gereken anlarda söylenir; yabancı bir ortamda bulunurken ya da kritik bir karar öncesinde olduğu gibi. Tetikte olmanın, gözü açık tutmanın değer kazandığı her durumda yerini bulur.
Çağdaş Türkçede tetikte olmak, uyanık olmak, dikkatli olmak gibi sade karşılıklar bu deyimin yerini tutabilir. Yine de sak durmak, eski Türkçe kökenli sözcüğün kendine özgü bir tınısını taşır; edebî metinlerde ve geleneksel anlatılarda değerini korur.