Anlamı
1) birdenbire ve şiddetli bir ağrı gelmek:
'İlk kum sancısının nasıl tuttuğunu nakledecekmiş.' -S. M. Alus. 2) mec. tedirgin olmak.
Detaylı Açıklama
Sancısı tutmak deyimi iki anlamda kullanılır. Birinci anlamda bir kimseyi birdenbire ve şiddetli bir ağrının yakalaması, akut bir ağrı duymak demektir. İkinci anlamda ise mecazi olarak tedirgin olmak, içsel bir huzursuzluk yaşamak, sıkıntı duymak anlamını taşır. Böbrek taşının ağrısıyla kıvranan bir hasta birinci anlama; önemli bir karar öncesi içi içini yiyen biri ikinci anlama örnektir. Söz, hem bedensel bir ağrıyı hem de içsel bir huzursuzluğu anlatabildiği için geniş bir kullanım alanına sahiptir. Somut bir sızıdan mecazi bir tedirginliğe uzanan bu esneklik, kalıbı gündelik dilde sık başvurulan bir ifadeye dönüştürür; hangi anlamın kastedildiğini bağlam kolayca gösterir. Aynı sözün hem bedeni hem ruhu anlatabilmesi, onu gündelik dilde çok işlevli kılar.
Sancısı Tutmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Gece yarısı böbrek taşının sancısı birden tuttu, adamı kıvrandırarak apar topar hastaneye götürdüler.
- Doğum öncesi sancı tutan hamile kadın yakınlarının dikkatli ilgisiyle hastaneye hızla götürüldü.
- Önemli kararın arifesinde içi içini yedi, sabaha kadar adeta sancısı tuttu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlam, ansızın gelen şiddetli her ağrıyı kapsar; mide krampı, böbrek taşı sancısı ya da doğum sancısı gibi. Söz, ansızın bastıran keskin bir bedensel acının tümünü tek bir kalıpta toplar.
Fiziksel bir sancının yarattığı rahatsız edici his, içsel bir huzursuzluğu anlatmak için ödünç alınmıştır. Önemli karar arifeleri, ailevi krizler ya da mesleki kaygı anları için söz mecazi olarak kullanılır. Böylece bedenin duyduğu sızı, ruhun duyduğu tedirginliğe benzetilmiş olur.
Bağlam iki anlamı kolayca ayırır. Birinci anlam fiziksel, bedensel bir durumu; ikinci anlam ise psikolojik, içsel bir hâli bildirir. Cümlenin tonu, yanındaki kelimeler ve konuşmanın geçtiği ortam, hangi anlamın kastedildiğini gösterir.