Anlamı
sözünden veya kararından dönmemek, bir işi sonuna kadar götürmek, direşmek:
'Fakat şu var ki çocuklar arzularında sebat göstermiyorlar.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
Sebat etmek deyimi, bir kimsenin sözünden ya da kararından dönmemesi, başladığı işi zorluklara rağmen sonuna kadar götürmesi, kararlılıkla sürdürmesi anlamında kullanılır. Sebat, Arapça kökenli bir kelime olup sabit olma, kararlı ve dirençli kalma anlamlarını taşır. Yıllarca aynı hedef için emek veren bir sporcu ya da başarısızlıklara rağmen işini bırakmayan bir girişimci, sebat eder. Söz çoğu zaman takdirle söylenir; bir amaca ulaşmak için yılmadan, ısrarla çabalamanın değerini över. Kolayca pes edenin değil, güçlükler karşısında dimdik durup yoluna devam edenin sonunda amacına ulaşacağını anlatır. Başarının çoğu zaman yetenekten çok, bu tür bir kararlılık ve süreklilikle geldiğini vurgular. Bu yönüyle sebat, yalnızca bir çaba değil; insanın kendine ve hedefine olan bağlılığının da bir göstergesidir.
Sebat Etmek (göstermek) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Öğretmen, öğrencilerin bir işe başlayıp isteklerinde bir türlü sebat göstermediğinden sık sık yakınıyordu.
- Yıllarca aynı projeyi sürdüren araştırmacı büyük bir kararlılıkla sebat etti, en zor günlerde bile vazgeçmedi.
- Hedefine ulaşmak için yıllarca emek veren sporcu, yılmadan sebat etti ve sonunda başarıya ulaştı.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça sebat (kararlılık) kelimesinden Türkçeye geçmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sebat Arapça kökenli bir kelimedir; kararlılık, sabit olma, dirençli kalma anlamlarını taşır. Türkçeye Osmanlıca yoluyla girmiş ve halk dilinin temel ahlaki kavramlarından biri olmuştur. Tasavvuf düşüncesinde de manevi yolculuğun temel bir niteliği olarak öne çıkar. Kararlılığı, yılmadan devam etmeyi bir erdem olarak yansıtır.
Söz, en çok kararlılığı ve azmi öne çıkarır. Bir amaca yönelip, önüne çıkan güçlüklere ve başarısızlıklara rağmen o yoldan dönmemek; sabır ve süreklilik ister. Halk bilgeliği, başarının çoğu zaman parlak bir başlangıçtan değil, bu tür bir ısrarlı çabadan doğduğunu gözlemler.
Modern psikoloji açısından sebat etmek başarının temel belirleyicilerinden biridir. Grit (gayret) kavramı sebatın modern bilimsel karşılığıdır; uzun vadeli hedeflere yönelik kararlı çabanın değerini gösterir. Kolay pes etmeyenin sonunda amacına ulaşacağını anlatır. Direnmenin ve vazgeçmemenin değerini öne çıkarır.