Anlamı
bol bol vermek, dağıtmak.
Detaylı Açıklama
Sebil etmek deyimi, bir kimsenin elindekini bol bol vermesi, cömertçe dağıtması, karşılık beklemeden paylaşması anlamında kullanılır. Sebil, Arapça kökenli bir kelimedir; Osmanlı şehirlerinde çeşmelerden halka ücretsiz su dağıtan hayır yapılarını anlatır. Halk, bu somut hayır geleneğini, elini açık tutup cömertçe paylaşma anlamına taşımıştır. Ramazanda iftar sofrasını herkese açan bir aile ya da bilgisini öğrencilerinden esirgemeyen bir öğretmen, sahip olduğunu adeta sebil eder. Söz çoğu zaman takdirle söylenir; cömertliğin ve paylaşmanın değerini över. Kimi zaman da ölçüsüzce, hesapsızca dağıtmayı anlatmak için hafif bir eleştiriyle kullanılabilir. Sebilin herkese açık, karşılıksız su dağıtımı imgesi, sözün içindeki bolluk ve cömertlik duygusunu bugün de canlı tutar.
Sebil Etmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Ramazan ayında iftar yemeklerini sebil eden aile, mahalle sakinlerinin gönlünü kazandı.
- Elindeki her şeyi cömertçe sebil eden hayırsever, kapısını çalan hiç kimseyi boş çevirmezdi.
- Bilgisini öğrencileriyle her zaman paylaşan tecrübeli öğretmen, adeta bilgisini sebil ediyordu.
Kökeni ve Hikayesi
Söz, Arapça sebil (yol, hayır için dağıtılan) kelimesinden Türkçeye geçmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sebil Arapça kökenli bir kelimedir; yol, kamuya açık olan, hayır için dağıtılan anlamlarını taşır. Osmanlı şehirlerinde çeşmelerden ücretsiz su dağıtımı için kurulmuş hayır yapılarını ifade eder. Karşılık beklemeden, herkese açık biçimde vermeyi yansıtır.
Söz cömertlik, paylaşım, manevi hayır kavramlarını öne çıkarır. Halk dilinin İslam ahlakının cömertlik öğüdüyle örtüşen bir manevi kavramıdır. Cömertçe paylaşmayı, elini açık tutmayı öne çıkarır. Sebil, herkese açık su dağıtımından gelir; söz bu bolluk ve cömertlik imgesini taşır.
Modern hayatta da söz karşılığını korur; bir gönüllünün emeğini karşılıksız paylaşması ya da bir bilgiyi herkese açık biçimde sunması buna örnektir. Söz çoğu zaman cömertliği över; ancak elindekini ölçüsüzce, hesapsızca dağıtan biri için hafif bir eleştiriyle de kullanılabilir. Cömertçe verme tutumunu, sebil imgesiyle anlatır.