Anlamı
aşırı tok sözlü kişiler için uyarma yollu söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Selamünaleyküm kör kadı deyimi, aşırı doğru sözlü, ölçüsüzce açık konuşan ve sözleriyle karşısındakini inciten kişileri uyarmak için, folklorik bir hikâyeden gelen bu kalıpla söylenir. Söz, eski halk anlatılarındaki kalıplaşmış bir tipten gelir; buradaki nitelemenin gerçek bir engellilik durumunu hedef almadığı, halk fıkrasındaki ölçüsüz doğruluk imgesini taşıdığı unutulmamalıdır. Bu yüzden bugün açıklanırken, engellilik üzerinden alay kurmadan, tarihsel bir söz mirası olarak ele alınmalıdır. Bir ortamda her sözü dobra dobra söyleyen ya da kırıcı olma pahasına açık konuşan biri için bu söz kullanılır. Söz çoğu zaman mizahi bir uyarı taşır; doğruyu söylemenin tek başına yetmediğini, sözün zamanını ve üslubunu da gözetmek gerektiğini hatırlatır. Kısacası dürüstlükle inceliği bir arada tutmanın önemini imler.
Selamünaleyküm Kör Kadı Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sosyal ortamda her şeyi dümdüz söyleyen tanıdığa aile büyüğümüz selamünaleyküm kör kadı sözünü mizahi bir uyarı olarak söylemekteydi.
- Nezaket kurallarını hiç gözetmeden konuşan amcası için, akrabaları arkasından selamünaleyküm kör kadı derdi.
- Aile içinde rahatsız edici doğruluk gösteren akrabamız için selamünaleyküm kör kadı mizahi bir gözlem olarak dolaşmaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söz tarihsel folklorik anlatılardan gelen, bugün eski ve dikkatle açıklanması gereken bir kalıptır. Buradaki kişi adı ya da tip, gerçek engellilik durumunu hedef almak için değil, halk fıkrasındaki ölçüsüz doğruluk imgesini taşımak için kalıplaşmıştır. Bu yüzden çağdaş kullanımda sözün mizahi arka planı anlatılırken kırıcı bir engellilik dili kurulmadan açıklanması daha doğru olur.
Söz nezaket kurallarını gözetmeden konuşan kişilere yönelik mizahi bir eleştiri taşır. Halk bilgeliği dürüstlüğün değerini reddetmez ama sosyal duyarlılıkla birlikte sunulması gerektiğini hatırlatır. Doğruyu söylerken bile inceliği elden bırakmamak gerektiğini hatırlatır. Dürüstlükle nezaketi dengelemenin değerini yansıtır.
Çağdaş hayatta da söz karşılığını korur; ister yüz yüze ister sosyal medyada olsun, ölçüsüz bir açık sözlülüğün karşısındakini incitebileceğini hatırlatır. Söz, dürüstlüğün değerini yadsımadan, onu kırıcı olmayan bir dille sunmanın önemini dolaylı yoldan anlatır.