Anlamı
herkes kendisini buyurucu durumda görür, iş yapmakla yükümlü saymazsa ortadaki işi kim yapar?
Detaylı Açıklama
Sen dede ben dede bu atı kim tımar ede atasözü, bir toplulukta herkesin kendini dede, yani saygın ve buyuran biri görüp iş yapmaktan kaçınması hâlinde, ortadaki işlerin kimse tarafından üstlenilmeyeceğini anlatır. Dede burada el üstünde tutulan, buyuran kişiyi; atı tımar etmek ise yapılması gereken emeği temsil eder. Herkes dedelik taslarsa, atın bakımını, yani asıl işi görecek kimse kalmaz. Ailede ya da bir ekipte herkes saygı bekleyip sorumluluktan kaçınınca, bu söz akla gelir. Atasözü, iş bölümü ve sorumluluk paylaşımı olmadan hiçbir işin yürümeyeceğini öğütler. Sen ağa ben ağa koyunları kim sağa atasözünün yakın bir varyantıdır; aynı düşünceyi at ve tımar imgesiyle dile getirir. Herkesin buyurmaya kalktığı bir düzende işlerin ortada kalacağını hatırlatır.
Sen Dede Ben Dede, bu Atı Kim Tımar Ede Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Evde kimse sorumluluk almak istemeyince, dedem sen dede ben dede bu atı kim tımar ede deyip işi kimin yapacağını sordu.
- Ekipte herkes emir vermek isteyip iş tutmayınca, sen dede ben dede bu atı kim tımar ede sözü haklı çıktı.
- Mahallede ortak işleri kimse üstlenmeyince, teyzem sen dede ben dede bu atı kim tımar ede diyerek durumu özetledi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Söz, iş bölümünün ve sorumluluk paylaşımının değerini öne çıkarır. Herkesin buyurmaya kalkıp iş üstlenmekten kaçındığı bir düzenin yürümeyeceğini anlatır. Bir işin ilerlemesi için birinin de kolları sıvayıp o işi görmesi gerektiğini vurgular.
At Anadolu çiftçilik kültüründe değerli bir hayvandır; tımar onun bakımıdır. Atın tımarsız kalması onun değerinin korunamaması demektir. Halk dili bu somut hayvancılık gözlemini ekip çalışmasının ve sorumluluk paylaşımının metaforuna taşımıştır. At bakımı gözleminden gelen, iş bölümünü anlatan bir sözdür.
İki atasözü aynı bilgeliği aktarır ama farklı somut imgelerle. Sen ağa ben ağa koyun sağma imgesini, sen dede ben dede ise at tımar etme imgesini kullanır. Halk dili paralel kalıplarla aynı bilgeliği farklı bağlamlarda aktarır.