Anlamı
yüksek, öfkeli bir sesle söylemek:
'Çardaktan kocasının sesini yükselterek söylediğini duyan kadın, kahve takımlarını alıp çıktı.' -N. Cumalı.
Detaylı Açıklama
Sesini yükseltmek deyimi, bir kimsenin ses tonunu yukarı çıkararak, çoğu zaman öfkeyle ya da kararlılıkla yüksek sesle konuşması anlamında kullanılır. Bir tartışmada sabrı tükenip bağıran biri ya da haksızlığa uğradığını düşünüp tepkisini yüksek sesle dile getiren bir kişi, sesini yükseltir. Söz bağlama göre farklı okunabilir: aşırı öfke ve kontrol kaybı söz konusuysa eleştirel; bir hakkı savunma ya da görüşünü kararlıca ortaya koyma söz konusuysa daha olumlu bir anlam taşır. İçinde, bir duygunun ya da bir tepkinin sesin tonuna yansıması vardır. Aynı davranış, kime ve hangi amaçla yöneldiğine göre bir kabalık da olabilir, haklı bir çıkış da sayılabilir. Sesini kısmanın tam tersidir; sesi alçaltmayı değil, yükseltmeyi anlatır. Ses tonunun, çoğu zaman söylenen sözün anlamını ve etkisini değiştirdiğini sezdirir.
Sesini Yükseltmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Toplantıda tartışma büyüyünce sesini yükselterek konuşan katılımcı, uyarı üzerine tonunu hemen düşürdü.
- Mesleki bir anlaşmazlıkta öfkesini gizleyemeyen profesyonel sesini yükselterek konuşmayı tercih etti.
- Çocuğunun yaramazlığına dayanamayıp sesini yükselten ebeveyn sonradan içten bir özür diledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Söz, en çok öfkeyi, sabrın tükenmesini ya da bir görüşü kararlıca savunma hâlini yansıtır. Kimi zaman kontrolü kaybetmiş bir tepki, kimi zaman da haklı bir çıkış, sesin yükselmesine yol açar. Ortak olan, bir duygunun ses tonuna yansımasıdır.
Söz bağlama göre farklı tonlar alabilir. Aşırı öfke, kontrol kaybı bağlamlarında olumsuzdur. Ama kararlılık, görüşünü açıkça savunma, hak arama bağlamlarında olumlu okunabilir. Aynı davranış, kime ve hangi amaçla yöneldiğine göre kabalık da olabilir, haklı bir çıkış da sayılabilir.
Sesini kısmak sesi alçaltmak, daha sessiz konuşmak demektir; sosyal duyarlılık göstergesidir. Sesini yükseltmek ise zıt yönde; ses tonunu yukarı çıkararak öfkeli ya da kararlı konuşmaktır. İki kalıp zıt sosyal davranışları ifade eder.