Anlamı
toplumdaki yeri ne düzeyde olursa olsun, sevgi gördüğün kişiye sen de sevgiyle karşılık ver; birisi sana içinde sevgi taşımıyorsa o kişi kim olursa olsun ondan uzak dur.
Detaylı Açıklama
Sev seni seveni hâk ile yeksan ise, sevme seni sevmeyeni Mısır'a sultan ise atasözü, toplumsal konumu ne olursa olsun seni sevene sen de sevgiyle karşılık vermeyi; sevmeyenden ise kim olursa olsun uzak durmayı öğütler. Hâk ile yeksan, toprağa karışmış, yani en yoksul, en mütevazı olanı; Mısır'a sultan ise en yüksek mevkideki kişiyi anlatır. Atasözü, bu çarpıcı zıtlığı kullanarak, sevginin ölçüsünün servet ya da makam değil, karşılıklı gönül bağı olduğunu vurgular. Seni seven yoksul biri de olsa ona değer ver; seni sevmeyen sultan bile olsa ondan uzak dur, der. İçinde, insan ilişkilerinde makam ve statüyü değil, gerçek sevgiyi ölçü almak gerektiği düşüncesi vardır. Sevgiyi maddi konumun önünde tutan bu söz, hem gönül bağının değerini hem de kişinin kendine saygısını öğütler.
Sev Seni Seveni, Hâk ile Yeksan İse; Sevme Seni Sevmeyeni, Mısır’a Sultan İse Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Statüye değil sevgiye bakardı; sev seni seveni hâk ile yeksan ise, sevme seni sevmeyeni Mısır'a sultan ise, derdi.
- Sevgiyi makamın önünde tutan büyüğümüz, sev seni seveni hâk ile yeksan ise, sevme seni sevmeyeni Mısır'a sultan ise, öğüdünü hep yinelerdi.
- Statü farkına aldırmadan dostluğu yücelten genç, sev seni seveni hâk ile yeksan ise, sevme seni sevmeyeni Mısır'a sultan ise sözünü kendine ilke edindi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Söz, en çok sevgiyi önceleyen ve maddi statüden bağımsız ilişki kuran bir bakışı öne çıkarır. İnsanı, karşısındakinin serveti ya da makamına değil, ona duyduğu gerçek sevgiye göre değerlendirmeye çağırır. Sevginin karşılıklılığını ve kişinin kendine saygısını bir arada öğütler.
Hâk ile yeksan, kökeni Arapçaya dayanan bir tamlamadır; hâk toprak, yeksan ise eşit, bir demektir. Toprakla bir olmak, yani maddi olarak hiçbir şeyi bulunmamak anlamına gelir. Atasözü bu eski ifadeyi, sosyal merdivenin en alt basamağını temsil etmek için kullanır; böylece sevginin konumdan bağımsız olduğunu vurgular.
Mısır tarihsel olarak zengin ve güçlü bir bölge olarak halk dilinde yer alır; Mısır'a sultan olmak yüksek bir konuma ulaşmayı simgeler. Halk dili bu zengin imgeyi sosyal hiyerarşinin en üstünü temsil etmek için kullanır. Hâk ile yeksan ve Mısır'a sultan zıtlığı sözün etkisini artırır.