Anlamı
1) evi, ortalığı temizlemek; 2) ne var ne yoksa hepsini yemek:
'Büyükdere'den yanına bir sepet kiraz aldığı vakit, sandalda bütün kirazı silip süpürür.' -S. Birsel. 3) ne var ne yok hepsini alıp götürmek veya yok etmek:
'Bu, nereden ve kimden geldiği belli olmayan darbe son ümitlerini de silip süpürmüştü.' -E. E. Talu.
Detaylı Açıklama
Silip süpürmek üç ayrı anlamda kullanılır. Birincisi somut temizliktir: evi ya da ortalığı baştan aşağı temizlemektir. İkincisi sofra başında geçer; ne var ne yoksa hepsini yiyip bitirmek demektir, örneğin bir çocuğun önündeki bir sepet kirazı tek başına tüketmesi gibi. Üçüncüsü ise mecazidir ve elde ne varsa alıp götürmek ya da yok etmek anlamına gelir; beklenmedik bir darbenin son umutları da götürmesi bu kullanıma girer. Üç anlamı birbirine bağlayan ortak imge, geriye hiçbir şey bırakmadan tam anlamıyla bitirme ya da götürmedir. Silmek ve süpürmek fiillerinin yan yana gelmesi de işin eksiksizliğini, tek bir kırıntının bile kalmadığını duyurur. Hangi anlamın kastedildiğini ise cümlenin bağlamı hemen belli eder.
Silip Süpürmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Büyükdere'den bir sepet kiraz aldı mı, sandalda oturup hepsini tek başına silip süpürürdü.
- Nereden geldiği belli olmayan o darbe, geriye kalan son umutları da silip süpürmüştü.
- Misafir gelmeden evi silip süpüren ev sahibi her köşeyi titizlikle temizlemekteydi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlam temizlik bağlamında, ikinci anlam yemek bağlamında, üçüncü anlam yok etme bağlamında geçer. Bağlam üç anlamı kolayca ayırır. Cümledeki bağlam hangi anlamın kastedildiğini hemen belli eder.
Silmek ve süpürmek aynı kök eyleminin paralel fiilleridir; ikisi de temizlemeyi ifade eder. Yinelenen iki fiil, işin eksiksiz yapıldığını vurgular. Böylece geriye tek bir kırıntı bile kalmadan her şeyin bitirildiği vurgulanır.
Modern bağlamda söz ev temizliğinden büyük bir iştahla yemek yemeye, mali yıkımlardan doğal afetlere kadar pek çok durumda kullanılır. Ortak nokta, geriye hiçbir şey bırakmadan her şeyin bitirilmesi ya da götürülmesidir.