Anlamı
topluluk içinde kendini denetle, aşırı davranışlarda bulunmaktan kaçın, açgözlülük ve gevezelik etme.
Detaylı Açıklama
Sofrada elini, mecliste dilini sakla; topluluk içinde kendini denetlemeyi, aşırı davranışlardan kaçınmayı öğütleyen bir atasözüdür. Sofrada eli saklamak açgözlülük etmemeyi, herkesten önce yemeğe saldırmamayı; mecliste dili saklamak ise gereksiz, ölçüsüz konuşmamayı, gevezelik etmemeyi anlatır. İki uyarı bir arada, hem yeme hem konuşma adabını özetler. Söz, insanın hem el hem dil hareketlerinde ölçülü olması gerektiğini, topluluk içinde edebin bu iki noktada sınandığını hatırlatır. Öğüt verici ve görgü bildiren bir tonu vardır. El ve dilin saklanması, yani gem vurulması imgesi, özdenetimin iki temel alanını somutlaştırır. Türk görgü anlayışında, bir insanın olgunluğu çoğu kez sofradaki tutumuyla ve konuşmasındaki ölçüyle değerlendirilir; bu söz, o iki sınavda da kendini tutmayı bilmenin değerini vurgular.
Sofrada Elini, Mecliste Dilini Sakla Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Misafir sofrasında diğerlerine pay bırakmadan yemeğe saldıran amcamı dedem 'sofrada elini, mecliste dilini sakla' diye uyardı.
- Topluluk önünde lüzumsuz konuşmalarla itibar kaybeden arkadaşına 'sofrada elini, mecliste dilini sakla' dedi bir büyüğü.
- Çocuklarına davranış adabı öğretirken annem her zaman 'sofrada elini, mecliste dilini sakla' sözünü hatırlatırdı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Eli saklamak, sofrada açgözlülük etmemeyi, herkesten önce yemeğe saldırmamayı anlatır. Dili saklamak ise mecliste gereksiz, ölçüsüz konuşmamayı, gevezelik etmemeyi. İkisi bir arada hem yeme hem konuşma adabını özetler.
Topluluk içinde kendini denetlemeyi, aşırı davranışlardan kaçınmayı. İnsanın hem el hem dil hareketlerinde ölçülü olması gerektiğini, edebin bu iki noktada sınandığını hatırlatır; özdenetimi ve görgüyü öğütler.
Olgunluğun ölçülü davranışta görüldüğünü. Türk görgü anlayışında bir insanın olgunluğu çoğu kez sofradaki tutumuyla ve konuşmasındaki ölçüyle değerlendirilir; söz, bu iki sınavda da kendini tutmayı bilmenin değerini vurgular.