Anlamı
çokluk, aşırılık ve kötü bir durum anlatan bir söz: Öyle bir sıcak ki sorma gitsin! Sorma başımıza gelenleri! O işi sorma, sarpa sardı!
Detaylı Açıklama
Sorma, çoğunlukla sorma gitsin ya da sormayın biçiminde pekiştirilen, bir durumun aşırılığını, çokluğunu ya da kötülüğünü tek sözcükle özetleyen bir kalıptır. Anlatılan şey sözle ifade edilemeyecek kadar büyük, yorucu ya da can sıkıcıdır; konuşan, ayrıntıya girmeye gerek görmeden bu sözle her şeyi özetler. Dayanılmaz bir sıcakta sorma gitsin demek, başına gelen aksilikleri anlatmaya kalkmadan sorma diye geçiştirmek bu kullanımın özüdür. Çoğunlukla yorgunluk, bıkkınlık ve sıkıntı bildirir; bazen de bir şeyin aşırı çokluğunu ya da güzelliğini abartmak için kullanılır. Kısalığı, yoğun bir duyguyu en az sözle aktarmasını sağlar; bu yüzden günlük konuşmada içten ve teklifsiz bir tonu vardır. Tonlamayla birlikte, aynı söz hem dert yanmayı hem de hayranlığı taşıyabilir.
Sorma! (sormayın!, Sorma Gitsin!) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Dışarıdaki sıcağı hiç sorma, insan birkaç adım yürüyünce sırılsıklam oluyor bu havada.
- Tatilde başımıza gelenleri sorma gitsin, anlatmaya kalksam akşama kadar bitmez.
- Bu haftaki iş yükünü sormayın, eve her gece yorgunluktan ayakta zor duruyorum.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir durumun anlatılamayacak kadar yoğun, yorucu ya da olağandışı olduğunu vurgulamak için. Konuşan, yaşadığını uzun uzun anlatmak yerine tek sözle büyüklüğünü özetler. Yakınma, şaşkınlık ve abartı bir arada bulunur.
Çoğunlukla evet, sıkıntılı ve can sıkıcı durumları anlatır. Ama bazen bir şeyin aşırı güzelliğini ya da çokluğunu vurgulamak için de söylenir. Olumlu mu olumsuz mu olduğunu konuşmanın gidişatı, yani bağlam belli eder.
Tek bir sözcükle yoğun bir duyguyu aktardığı için. Ayrıntıya boğulmadan, anlatmaya değmeyecek kadar büyük bir durumu özetler. Bu kısa ve içten yapı, dinleyene durumu bütün ağırlığıyla sezdirir; uzun bir betimlemeye gerek kalmaz.