Anlamı
herhangi bir sebeple ne yapacağını bilememek, çok şaşırmak:
'Yaşama adım attılar mı sudan çıkmış balığa dönerler. Ya yetenekleri değerlendirilmezse bu yeni çevrede? Ya saygı görmezlerse?' -T. Uyar.
Detaylı Açıklama
Bir kimsenin ne yapacağını bilememesi, alıştığı ortamın dışında kalıp çok şaşırması, çaresiz duruma düşmesi sudan çıkmış balığa dönmek sözüyle anlatılır. Benzetme güçlüdür: sudan çıkan balık karada çırpınıp yaşayamaz; insan da tanıdık çevresinden koparıldığında öyle bocalar. Köyden ilk kez kalabalık bir şehre gelip sokakta yolunu bulamayan biri ya da bambaşka bir alanda işe başlayıp her şeyi yabancı bulan kişi sudan çıkmış balığa döner. Söz çaresizlik, şaşkınlık ve uyumsuzluk duygusunu öne çıkarır. Alıştığı düzenin dışına çıkan insanın yaşadığı tedirginliği, balığın çırpınışı üzerinden çarpıcı biçimde betimler. Yeni bir çevreye, beklenmedik bir duruma uyum sağlayamamanın getirdiği ilk şoku anlatmanın etkili bir yoludur. Bu yüzden söz, değişim karşısında yaşanan geçici bocalamayı açık ve çarpıcı bir imgeyle aktarır.
Sudan Çıkmış Balığa Dönmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yeni okulun kalabalık koridorlarında ilk gün sudan çıkmış balığa döndü, hangi sınıfa gideceğini bilemedi.
- Köyden ilk kez kalabalık şehre gelince sudan çıkmış balığa döndü, sokakta yolunu bulamadı.
- Bambaşka bir alanda işe başlayınca ilk günler sudan çıkmış balığa döndüm, her şey yabancıydı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sudan çıkan balığın karada çırpınıp yaşayamamasını. Tıpkı balığın suyun dışında çaresiz kalması gibi, insan da alıştığı ortamın dışında bocalar. Benzetme, tanıdık çevreden kopmanın yarattığı uyumsuzluğu ve şaşkınlığı güçlü biçimde somutlaştırır.
Bir kimse alışkın olmadığı bir ortama girip ne yapacağını bilemediğinde. Yeni bir şehir, yeni bir iş ya da beklenmedik bir durum bu hâli yaratır. Tanıdık çevreden kopmanın getirdiği çaresizliği ve şaşkınlığı anlatmak için kullanılır.
Çaresizlik, şaşkınlık ve uyumsuzluk. Alıştığı düzenin dışına çıkan insanın yaşadığı tedirginliği anlatır. Yeni bir çevreye ya da beklenmedik bir duruma uyum sağlayamamanın getirdiği ilk şoku çarpıcı biçimde betimler.