Anlamı
çıkarı, kazancı için yaltaklanıp durmak.
Detaylı Açıklama
Sürtünüp durmak, bir kimsenin çıkarı, kazancı uğruna başkasının çevresinde sürekli dolanıp yaltaklanması, gözüne girmek için yılışıkça asılıp durması anlamına gelir. Buradaki sürtünmek, kediyi andıran bir yakınlık gösterisiyle birine sokulup yılmadan yanaşmayı imler; ama bu yakınlık içten değil, hesaplıdır. Söz, menfaati için birinin peşinden ayrılmayan, iltifatla, dalkavuklukla ondan bir şey koparmaya çalışan kişiler için kullanılır. Bir çalışanın terfi için amirinin çevresinde dört dönmesi, çıkar uman birinin varlıklı bir tanıdığa yılışması bu deyimle örneklenebilir. Söz belirgin bir küçümseme ve yergi taşır; sürtünüp duran kişi onurlu değil, çıkarcı ve dalkavuk bulunur. Yaltaklanmanın süreklilik kazanması, durmak fiiliyle daha da vurgulanır; kişi bir kez değil, bıktırıcı biçimde sürekli bunu yapar.
Sürtünüp Durmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Terfi alabilmek için müdürün çevresinde sürtünüp duruyor, onun her dediğine boyun eğiyordu.
- Mirastan pay kapmak umuduyla zengin amcasına aylardır sürtünüp durduğunu artık herkes görüyordu.
- Çıkarı olmadan kimseye selam bile vermeyen o adam, işi düşünce yeniden sürtünüp durmaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kedinin sahibine sokulup ona sürtünmesini andıran bir yakınlık gösterisine dayanır. Ancak bu yakınlık içten değildir; kişi çıkarı için birine yılışıkça sokulur. Böylece söz, hesaplı ve yapmacık bir yaklaşımı, dalkavukça bir yanaşmayı somut bir imgeyle anlatır.
Çıkarcı ve dalkavuk bir tavrı yerer. Sürtünüp duran kişi onurlu davranmaz; menfaati için gururunu bir yana bırakıp sürekli yaltaklanır. Söz bu yüzden açık bir küçümseme taşır ve kişinin içtenlikten değil, kazanç hesabından hareket ettiğini vurgular.
Durmak, eylemin sürekliliğini ve bıktırıcılığını vurgular. Kişi bir kez değil, ara vermeden, ısrarla yaltaklanır. Böylece söz, geçici bir dalkavukluğu değil, çıkarı için sürekli asılıp duran, yakayı bırakmayan bir tutumu anlatır ve rahatsızlığı iyice belirginleştirir.