Anlamı
1) temizlemek; 2) mec. öldürmek:
'Ovadaki İslam köylerinde nasıl temizlik yapılacağını müzakereye koyuldular.' -Ö. Seyfettin. 3) mec. zararlı şeyleri yok etmek.
Detaylı Açıklama
Temizlik yapmak, birinci ve asıl anlamıyla bir yeri süpürüp silerek, tozunu alarak temizlemek anlamına gelen bir deyimdir. İkinci ve mecazi anlamıyla bir yerdeki zararlı, istenmeyen ya da gereksiz görülen şeyleri ortadan kaldırmayı da anlatır; örneğin bir kurumdan zararlı görülen öğelerin uzaklaştırılması bu kullanımla dile getirilir. Söz, kimi tarihsel ve şiddet bağlamlarında örtük bir söyleyişle 'öldürmek, yok etmek' anlamında da kullanılmıştır; bu ağır kullanım şiddeti onaylamaz, yalnızca dilin örttüğü bir gerçeği yansıtır. Deyimdeki temizlik sözcüğü, bir yerin kirden ya da istenmeyen şeylerden arındırılmasını anlatır. Söz günlük dilde çoğunlukla gerçek anlamıyla, bir yerin temizlenmesi için kullanılır. Bir yeri temizlemeyi ya da mecazen istenmeyen şeyleri gidermeyi anlatan bir deyimdir.
Temizlik Yapmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Bayram öncesi bütün aile birlikte kollarını sıvayıp evde baştan aşağı büyük bir temizlik yapmak için işe koyuldu neşeyle.
- Deprem tatbikatından önce okulun koridorlarında ve sınıflarında kapsamlı bir temizlik yapmak, herkesin ortak görevi oldu.
- Bahçedeki kuru yaprakları ve dalları toplayıp temizlik yapmak, mevsim değişiminin ilk işaretlerinden biri sayılırdı orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci ve asıl anlamıyla bir yeri süpürüp silerek, tozunu alarak temizlemeyi; ikinci ve mecazi anlamıyla bir yerdeki zararlı, istenmeyen ya da gereksiz görülen şeyleri ortadan kaldırmayı karşılar. Bir yeri kirden arındırmayı anlatır.
İkinci, mecazi anlamda temizlik yapmak, bir kurumdan ya da düzenden zararlı görülen öğelerin uzaklaştırılmasını anlatan örtük bir söyleyiştir. Kimi tarihsel ve şiddet bağlamlarında ise örtülü olarak 'öldürmek, yok etmek' anlamında kullanılmıştır; bu ağır kullanım şiddeti onaylamayan, dolaylı bir anlatımdır.
Çoğunlukla birinci ve asıl anlamıyla, bir yerin gerçek anlamda temizlendiği durumlarda kullanılır. Baharın gelmesiyle evde büyük bir temizlik yapmak buna örnektir. Bir yeri kirden, tozdan arındırıp düzene sokmayı belirten bir söz olarak geçer.