Anlamı
1) beğenmeyerek veya düşmanca bakmak; 2) kötü niyet beslemek:
'Kim ona yan bakarsa kemiklerini kırar, anasını ağlatırım.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
Yan bakmak iki anlamda kullanılır. Birincisi beğenmeyerek ya da düşmanca bakmaktır; bakışta açık bir hoşnutsuzluk vardır. İkincisi ise kötü niyet beslemektir ve burada bakış artık bir tutumun işareti sayılır. Halide Edib Adıvar'ın kendisine yan bakan kimseye karşı sert bir korumacılık dile getiren cümlesi bu ikinci anlamı gösterir. Deyimde yüzün tam dönmemesi, göz ucuyla süzülmesi belirleyicidir. Doğrudan bakış açıklık sayılırken yandan bakış bir çekince ya da bir husumet belirtir. Söz özellikle mahalle, okul ve iş çevrelerinde geçer. Kimsenin ona yan bakmasına izin vermemek kalıbı koruma anlamıyla yerleşmiştir. Deyim, göz ucundaki bakışı bir niyet göstergesi sayar. Söz, hoşnutsuzluk veya kötü niyetle bakmayı anlatır.
Yan Bakmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kimsenin kardeşine yan bakmasına izin vermeyeceğini herkesin önünde açıkça söyledi.
- Toplantı boyunca ona yan bakıp durmasından bir kırgınlık olduğu anlaşılıyordu.
- Mahallede çocuğuna yan bakan biri olursa hemen karşılarına dikileceğini herkes biliyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki anlamı vardır. Birincisi beğenmeyerek ya da düşmanca bakmaktır; bakışta açık bir hoşnutsuzluk bulunur. İkincisi ise kötü niyet beslemektir ve burada bakış artık bir tutumun işareti sayılır.
Deyimde yüzün tam dönmemesi, gözün ucuyla süzmesi belirleyicidir. Doğrudan bakış açıklık sayılırken yandan bakış bir çekince ya da husumet belirtir. Söz bu ayrımın üzerine kurulmuştur. Söz bu ayrımın üzerine kurulduğu için bakışın yönü belirleyici sayılır.
Kullanılır. Kimsenin ona yan bakmasına izin vermemek kalıbı bu anlamla yerleşmiştir. Burada söz, birinin arkasında durulduğunu ve incitilmesine göz yumulmayacağını bildirir. Bu kullanımda deyim tehdit değil, sahiplenme bildirir.