Anlamı
yan gelmek:
'El âlem kaloriferli konaklarda yan gelip otururken sen işte böyle tir tir titrersin.' -Y. K. Karaosmanoğlu. 'Eloğlu erkenden ayaktadır. Bunca uygarlık yan gelip yatmakla elde edilmemiştir.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Yan gelip oturmak, hiçbir işe karışmadan rahatına bakmak, keyfince yaşamak demektir. Yan gelmek deyiminin pekiştirilmiş biçimidir; oturmak fiili rahatlığın süresini de belli eder. Yatmak fiiliyle de söylenir ve anlam değişmez. Deyimin ayırt edici yanı, çoğunlukla bir karşılaştırma içinde geçmesidir. Biri çalışırken bir başkasının rahat etmesi bu sözle anlatılır ve araya bir sitem girer. Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun kaloriferli konaklarda yan gelip oturanlarla üşüyenleri karşılaştıran cümlesi bu tonu taşır. Haldun Taner'in uygarlığın yan gelip yatmakla elde edilmediğini söyleyen cümlesi ise sözü bir eleştiriye dönüştürür. Deyim böylece emek ile rahatlık arasında bir karşıtlık kurar. Söyleyen kişi çoğu zaman bu rahatlığı hak edilmemiş sayar. Söz, iş yapmadan rahatına bakmayı anlatır.
Yan Gelip Oturmak (yatmak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Herkes tarlada çalışırken onun gölgede yan gelip oturması kimsenin hoşuna gitmedi.
- İşleri bize bırakıp kendisi bütün gün yan gelip oturmayı sürdürdü.
- Yan gelip oturmakla bu işin asla bitmeyeceğini ustabaşı defalarca hatırlattı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hiçbir işe karışmadan rahatına bakmak, keyfince yaşamak demektir. Yan gelmek deyiminin pekiştirilmiş biçimidir; oturmak fiili rahatlığın süresini de belli eder. Yatmak fiiliyle söylendiğinde anlam değişmez. Söz bu yönüyle rahatlığın süresine de dikkat çeker.
Çoğunlukla bir karşılaştırma içinde geçmesidir. Biri çalışırken bir başkasının rahat etmesi bu sözle anlatılır ve araya bir sitem girer. Deyim böylece emek ile rahatlık arasında bir karşıtlık kurar.
Çoğu zaman hak edilmemiş sayar. Söz doğrudan bir suçlama olmasa da eleştirel bir ton taşır. Uygarlığın yan gelip yatmakla elde edilmediğini söyleyen kullanımlar bu tutumu açıkça gösterir.