Anlamı
yüksek sesle ve olanca güçle bağırmak:
'Havayı kokladı, sonra bütün gücüyle yeri göğü inleten bir kişnemeyle kişnedi.' -Y. Kemal.
Detaylı Açıklama
Yeri göğü inletmek, yüksek sesle ve olanca güçle bağırmak demektir. Kalıptaki görüntü, sesin yer ile göğü titretecek kadar güçlü olmasıdır. Yaşar Kemal'in havayı kokladıktan sonra yeri göğü inleten bir kişnemeyle kişneyen atı anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. İnletmek fiili sesin yalnızca duyulmasını değil, çevreyi sarsmasını da bildirir. Kalıp insan sesi için olduğu kadar hayvan sesi ve doğa olayları için de kullanılır. Bir çocuğun ağlaması, bir kalabalığın haykırışı ya da bir gök gürültüsü yeri göğü inletebilir. Sözde abartma yoluyla bir güç anlatılır. Kalıp destanlarda, masallarda ve edebî metinlerde sıkça geçer. Ailenin diğer üyelerinden farkı, sesi merkeze almasıdır. Söz, çevreyi sarsacak kadar güçlü bir sesi anlatır.
Yeri Göğü İnletmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kaybettiği evladının ardından yeri göğü inleten bir sesle günlerce ağladı.
- Gol atılınca tribünler yeri göğü inleten bir tezahüratla ayağa kalktı.
- Gece yarısı çakan şimşek yeri göğü inleterek bütün köyü uyandırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yüksek sesle ve olanca güçle bağırmak demektir. Kalıptaki görüntü, sesin yer ile göğü titretecek kadar güçlü olmasıdır. İnletmek fiili çevrenin sarsılmasını da bildirir. Kalıp abartma yoluyla bir gücü anlatır.
Yalnızca insan sesi için kullanılmaz. Hayvan sesi ve doğa olayları için de geçerlidir; bir kişneme, bir kalabalığın haykırışı ya da gök gürültüsü yeri göğü inletebilir. Kalıp destanlarda ve masallarda sıkça geçer.
Sesi merkeze almasıyla ayrılır. Aynı yapıdaki öteki söyleyişler kargaşa, denetim ya da acı bildirir. Bu kalıpta ise anlatılan şey sesin gücüdür. Bu kalıpta anlatılan şey sesin gücüdür.