Anlamı
1) barınacak bir yeri bulunmamak, oturacak yeri olmamak:
'Dünya üzerinde yersiz yurtsuz kalmış iki arkadaş.' -R. H. Karay. 2) bütün varlığını yitirip çok zor durumda olmak:
'Vaktiyle bir mahalle halkını barındıran hanların, bir çarşı teşkil eden dükkânların sahibi şimdi yersiz, yurtsuz kalmıştır.' -A. Ş. Hisar.
Detaylı Açıklama
Yersiz yurtsuz kalmak iki anlamda kullanılır. Birincisi barınacak bir yeri bulunmamaktır. Refik Halit Karay'ın dünya üzerinde yersiz yurtsuz kalmış iki arkadaştan söz eden cümlesi bu anlamı gösterir. İkincisi ise bütün varlığını yitirip çok zor duruma düşmektir; Abdülhak Şinasi Hisar'ın bir zamanlar hanların ve dükkânların sahibi olan kişinin yersiz yurtsuz kalmasını anlatan cümlesi buna örnektir. İki anlamı birleştiren şey, dayanak noktasının kaybedilmesidir. Yer ve yurt birlikte anıldığında hem barınma hem aidiyet kastedilir. Kalıp savaş, göç, afet ve iflas gibi durumlar için kullanılır. Sözde bir acıma bulunur; anlatan kişi durumu üzülerek aktarır ve kimseyi suçlamaz. Kalıp bu yönüyle yargılamaz, yalnızca durumu bildirir. Söz, barınacak yerini ve dayanağını yitirmeyi anlatır.
Yersiz Yurtsuz Kalmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Selden sonra pek çok aile bir gecede yersiz yurtsuz kalmıştı.
- Bir zamanların varlıklı tüccarı iflas edince bir anda yersiz yurtsuz kaldı.
- Yersiz yurtsuz kalanlara kapılarını açan komşular onları günlerce evlerinde ağırladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki anlamı vardır. Birincisi barınacak bir yeri bulunmamaktır. İkincisi ise bütün varlığını yitirip çok zor duruma düşmektir. İkisini birleştiren şey dayanağın kaybedilmesidir. Yer ve yurt birlikte anıldığında hem barınma hem aidiyet kastedilir.
Birlikte anıldıklarında hem barınma hem aidiyet kastedilir. Kişi yalnızca evini değil, ait olduğu yeri de yitirmiştir. Bu ikili anlam kalıbı ağırlaştırır. Kişi yalnızca evini değil, ait olduğu yeri de yitirmiştir.
Sözde bir acıma bulunur; anlatan kişi durumu üzülerek aktarır ve kimseyi suçlamaz. Kalıp yargılamaz, yalnızca durumu bildirir. Savaş, göç ve afet bağlamlarında geçer. Kalıp yargılamaz, yalnızca durumu bildirir.