Anlamı
1) yol oluşturmak:
'Geçen köylünün, arabanın, sürünün izi buraları yol yapmıştır.' -R. H. Karay. 2) kandırmaya çalışmak, avutmak.
Detaylı Açıklama
Yol yapmak, birinci anlamıyla yol oluşturmak, bir geçit meydana getirmek demektir. Refik Halit Karay'ın geçen köylünün, arabanın ve sürünün izinin buraları yol yaptığını anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Buradaki yol bir kararla değil, tekrarla oluşur; aynı yerden geçile geçile iz belirginleşir. İkinci anlam bundan büsbütün ayrıdır; kandırmaya çalışmak, tatlı sözlerle avutmak da yol yapmak sayılır. Bu kullanımda karşı tarafa bir yol açılıyormuş gibi görünür, oysa amaç oyalamaktır. Sözün olumsuz anlamı bu aldatıcılıktan doğar. İki anlam arasındaki bağ, ikisinde de bir yol açma görüntüsünün bulunmasıdır. Hangi anlamın geçerli olduğu bağlamdan anlaşılır. Kalıp ikinci anlamıyla gündelik konuşmada daha sık duyulur. Söz, ya yol oluşturmayı ya da kandırmayı anlatır.
Yol Yapmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yıllarca aynı yerden geçen sürüler zamanla dağın yamacında kendiliğinden yol yapmıştı.
- Bana yol yapmaya çalışma dedi, ne yapmak istediğini çoktan anlamış bulunuyorum.
- Belediye köye ulaşmak için geçen yaz boyunca yeni bir yol yapmaya girişti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlamıyla yol oluşturmak, bir geçit meydana getirmek demektir. İkinci anlamda ise bundan büsbütün ayrılır; kandırmaya çalışmak, tatlı sözlerle avutmak da yol yapmak sayılır. İki anlam arasında belirgin bir uzaklık vardır.
Bir kararla değil, tekrarla oluşur; aynı yerden geçile geçile iz belirginleşir ve zamanla yola dönüşür. Refik Halit Karay'ın cümlesi bu kendiliğinden oluşumu açıkça anlatmaktadır. Yol böylece kendiliğinden ortaya çıkmış olur.
Bir aldatıcılıktan doğar; karşı tarafa bir yol açılıyormuş gibi görünür, oysa asıl amaç onu oyalamaktır. Kalıp bu anlamıyla gündelik konuşmada daha sık duyulmaktadır. Sözün olumsuz tonu buradan kaynaklanır.