Anlamı
ağır hasta olmak:
'Aksi gibi çamaşırcının ihtiyar kocası o akşam birdenbire hastalanmış, kim bilir kaç derece ile yorgan döşek yatmıştı.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Yorgan döşek yatmak, ağır hasta olmak, uzun süre yataktan kalkamamak demektir. Reşat Nuri Güntekin'in birdenbire hastalanıp kim bilir kaç derece ateşle yorgan döşek yatan ihtiyar kocayı anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Kalıptaki yorgan ve döşek ikilisi yatağın tamamını gösterir; hasta yalnızca uzanmış değil, yatağa büsbütün yerleşmiştir. Bu görüntü hastalığın ağırlığını ve süresini duyurur. Kalıp geçici bir rahatsızlık için kullanılmaz; ortada çoğunlukla uzun süren bir yatış vardır. Sözde bir çaresizlik sezilir, çünkü hasta gündelik yaşamdan büsbütün kopmuştur. Kalıp halk dilinde hastalığı anlatan en yaygın sözlerdendir. Ateşli hastalıklar için özellikle uygundur. Söz, ağır hastalanıp yatağa düşmeyi anlatır. Halk dilinde bugün de sıkça duyulur.
Yorgan Döşek Yatmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kışın ortasında ağır bir hastalığa yakalanınca bir ay boyunca yorgan döşek yattı.
- Yorgan döşek yatan komşularına her gün sırayla yemek götürmeyi sürdürdüler.
- Ateşi bir türlü düşmeyince yorgan döşek yatmaktan başka çaresi kalmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ağır hasta olmak, uzun süre yataktan kalkamamak demektir. Kalıptaki yorgan ve döşek ikilisi yatağın tamamını gösterir; hasta yalnızca uzanmış değil, yatağa büsbütün yerleşmiştir. Bu görüntü hastalığın ağırlığını duyurur.
Kullanılmaz; ortada geçici değil, çoğunlukla uzun süren ciddi bir yatış vardır. Bu görüntü hastalığın hem ağırlığını hem de sürdüğünü dinleyene açıkça duyurur. Kalıp bu yüzden daha çok ağır hastalıklar için söylenir.
Belirgin bir çaresizlik sezilir, çünkü hasta gündelik yaşamdan büsbütün kopmuştur. Kalıp halk dilinde hastalığı anlatan en yaygın sözlerden biri olarak yerini korumaktadır. Bu kopuş, sözdeki ağırlığı daha da belirginleştirir.