TDK Yazım Kılavuzu'na göre Türkçede kelimeler hecelere ayrılırken belirli kurallar izlenir. Bu kurallar, satır sonunda kelimelerin nasıl bölüneceğini de belirler. Hece yapısı, ünsüzlerin nitelikleri ve ünlülerin nitelikleri ile doğrudan ilişkilidir.
1. Temel Hece Kuralları
İki Ünlü Arasındaki Ünsüz
Türkçede kelime içinde iki ünlü arasındaki ünsüz, kendinden sonraki ünlüyle hece kurar:
Yan Yana İki Ünsüz
Kelime içinde yan yana gelen iki ünsüzden ilki kendinden önceki ünlüyle, ikincisi kendinden sonraki ünlüyle hece kurar:
Yan Yana Üç Ünsüz
Kelime içinde yan yana gelen üç ünsüz harften ilk ikisi kendinden önceki ünlüyle, üçüncüsü kendinden sonraki ünlüyle hece kurar:
2. Batı Kökenli Kelimeler
Batı kökenli kelimeler, Türkçenin hece yapısına göre hecelere ayrılır:
3. Satır Sonunda Bölme
Türkçede satır sonunda kelimeler bölünebilir fakat heceler bölünemez. Satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna kısa çizgi (-) konur.
Bitişik Yazılan Kelimeler
İlk heceden sonraki heceler ünsüzle başlar. Bitişik yazılan kelimelerde de bu kurala uyulur:
4. Önemli Uyarılar
Tek Harf Bırakılmaz
Ayırmada satır sonunda ve satır başında tek harf bırakılmaz:
Kesme İşareti Durumu
Kesme işareti satır sonuna geldiğinde yalnız kesme işareti kullanılır; ayrıca çizgi kullanılmaz.
Hece Bölme Kuralları Tablosu
| Durum | Kural | Örnek |
|---|---|---|
| İki ünlü arası tek ünsüz | Sonraki ünlüyle hece kurar | a-ra-ba, ka-ra-ca |
| Yan yana iki ünsüz | İlki önceki, ikincisi sonraki ünlüyle | al-dı, bir-lik |
| Yan yana üç ünsüz | İlk ikisi önceki, üçüncüsü sonraki ünlüyle | Türk-çe, alt-lık |
| Batı kökenli kelimeler | Türkçe kurallarına göre hecelenir | prog-ram, kont-rol |
Mini Alıştırma
Aşağıdaki kelimeleri hecelere ayırın:
- öğretmen
- karşılık
- program
- elektrik
- Türkiye
Sıkça Sorulan Sorular
TDK'ye göre iki ünlü arasındaki ünsüz sonraki ünlüyle hece kurar (a-ra-ba). İki ünsüz varsa ilki önceki, ikincisi sonraki ünlüyle hece kurar (al-dı). Üç ünsüz varsa ilk ikisi önceki, üçüncüsü sonraki ünlüyle hece kurar (Türk-çe).
TDK Yazım Kılavuzu'na göre satır sonunda kelimeler hece kurallarına göre bölünür ve satır sonuna kısa çizgi (-) konur. Ancak heceler bölünemez.
TDK'ye göre hayır, satır sonunda ve satır başında tek harf bırakılmaz. "u-çurtma" değil "uçurt-ma" şeklinde bölünmelidir.
TDK'ye göre kesme işareti satır sonuna geldiğinde yalnız kesme işareti kullanılır, ayrıca çizgi kullanılmaz. Örneğin: "Ankara'" şeklinde bölünür.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre Batı kökenli kelimeler Türkçenin hece yapısına göre hecelere ayrılır. Örneğin: prog-ram, kont-rol, sant-ral, sürp-riz şeklinde hecelenir.
TDK'ye göre doğru heceleme "prog-ram"dır. Batı kökenli kelimeler de Türkçe hece kurallarına göre hecelenir. İki ünsüzden ilki önceki, ikincisi sonraki ünlüyle hece kurar.
TDK'ye göre bitişik yazılan kelimeler de normal hece kurallarına göre bölünür. Örneğin: ba-şöğ-ret-men, il-ko-kul. Bitişik yazılan birleşik kelimeler bu kurala tabidir.
Özet
TDK Yazım Kılavuzu'na göre Türkçede kelimeler hecelere ayrılırken ünsüzlerin ünlülerle olan ilişkisi esas alınır. Satır sonunda kelimeler hece sınırlarından bölünür ve tek harf satır başında veya sonunda bırakılmaz.
- İki ünlü arasındaki ünsüz, sonraki ünlüyle hece kurar.
- İki ünsüzden ilki önceki, ikincisi sonraki ünlüyle hece kurar.
- Üç ünsüzden ilk ikisi önceki, üçüncüsü sonraki ünlüyle hece kurar.
- Batı kökenli kelimeler Türkçe kurallarına göre hecelenir.
- Satır sonunda kelimeler bölünür, heceler bölünmez.
- Satır sonunda ve başında tek harf bırakılmaz.
- Kesme işaretinden sonra ayrıca çizgi konmaz.