TDK Yazım Kılavuzu'na göre -ma / -me ile biten mastarlardan sonra ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde araya y koruyucu ünsüzü girer. Bu kural, fiil çekimi yazılışları ile doğrudan ilişkilidir. Ünlü daralması da mastar eklerinde görülebilen bir ses olayıdır.
Mastarlara Gelen Eklerin Yazılışı
-ma / -me ile biten mastarlardan sonra -a / -e, -ı / -i eklerinden biri geldiğinde araya y koruyucu ünsüzü girer:
Kalın Ünlülü Mastarlar
- çalışma-y-a
- darılma-y-ı
- kalaylama-y-a
- okuma-y-a
İnce Ünlülü Mastarlar
- görme-y-i
- gülme-y-i
- sevme-y-e
- silme-y-i
Türkçede iki ünlü yan yana gelmez. Mastar eki -ma/-me ünlü ile bittiği için, ünlü ile başlayan -a/-e veya -ı/-i ekleri geldiğinde araya y koruyucu ünsüzü girer. Bu sayede telaffuz kolaylaşır ve dil kuralları korunmuş olur.
Mastar Ekleri Örnekleri Tablosu
| Mastar | Ek | Birleşim | Açıklama |
|---|---|---|---|
| çalışma | -a (yönelme) | çalışma-y-a | y koruyucu ünsüzü eklenir |
| görme | -i (belirtme) | görme-y-i | y koruyucu ünsüzü eklenir |
| okuma | -a (yönelme) | okuma-y-a | y koruyucu ünsüzü eklenir |
| sevme | -e (yönelme) | sevme-y-e | y koruyucu ünsüzü eklenir |
Mini Alıştırma
Aşağıdaki mastarlara doğru eki ekleyin:
- yazma + a = ?
- bilme + i = ?
- koşma + a = ?
- yüzme + i = ?
- dinleme + e = ?
Sıkça Sorulan Sorular
TDK'ye göre Türkçede iki ünlü yan yana gelemez. -ma/-me ile biten mastarlar ünlü ile bittiği için, ünlü ile başlayan -a/-e veya -ı/-i ekleri geldiğinde araya y koruyucu ünsüzü girer.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre -ma/-me ile biten mastarlardan sonra -a/-e (yönelme eki) veya -ı/-i (belirtme eki) eklerinden biri geldiğinde araya y koruyucu ünsüzü girer. Örneğin: çalışma-y-a, görme-y-i.
TDK'ye göre koruyucu ünsüz, iki ünlünün yan yana gelmesini önlemek için kullanılan ünsüzdür. Türkçede en yaygın koruyucu ünsüzler y, n, s ve ş'dir.
"çalışmaya" kelimesi çalışma-y-a şeklinde oluşur. Mastar eki -ma ünlü ile bittiği ve yönelme eki -a ünlü ile başladığı için araya y koruyucu ünsüzü girer.
"görmeyi" kelimesi görme-y-i şeklinde oluşur. Mastar eki -me ünlü ile bittiği ve belirtme eki -i ünlü ile başladığı için araya y koruyucu ünsüzü girer.
TDK'ye göre doğru yazım "çalışmaya" şeklinde bitişiktir. Kesme işareti kullanılmaz. Fiil çekimlerinde de benzer ek birleşmeleri bitişik yazılır.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre Türkçede y, n, s ve ş koruyucu ünsüzleridir. Mastar eklerinde y, iyelik eklerinde n ve s, soru ekinde de y koruyucu ünsüz olarak kullanılır.
Özet
TDK Yazım Kılavuzu'na göre -ma/-me ile biten mastarlar ünlüyle başlayan ek aldığında araya y koruyucu ünsüzü girer. Bu kural, Türkçede iki ünlünün yan yana gelemeyeceği ilkesine dayanır.
- -ma / -me ile biten mastarlar ünlü ile biter
- -a / -e veya -ı / -i ekleri ünlü ile başlar
- İki ünlü yan yana gelemeyeceği için araya y koruyucu ünsüzü girer
- Örnek: çalışma + a = çalışma-y-a
- Örnek: görme + i = görme-y-i