Sayıların yazılışı, TDK Yazım Kılavuzu'na göre Türkçe yazım kurallarının önemli bir bölümünü oluşturur. Sayılar hem harflerle hem de rakamlarla yazılabilir; saat, para tutarı, ölçü ve istatistik verilerde rakam, metin içinde ise harfle yazım tercih edilir. Sayılara ek getirilirken kesme işareti kullanılır (örneğin: 1985'te, 8'inci). Bu rehberde sıra sayıları, kesirler, Romen rakamları ve noktalama kurallarını örneklerle açıklıyoruz.
1. Sayıların Harfle Yazılması
bin yıldan beri, on dört gün, haftanın beşinci günü, üç ayda bir, yüz soru, iki hafta sonra, üçüncü sınıf vb.
17.30'da, 11.00'de, 1.500.000 lira, 25 kilogram, 150 kilometre, 15 metre kumaş, 1.250.000 kişi vb.
saat dokuzu beş geçe, saat yediye çeyrek kala, saat sekizi on dakika üç saniye geçe, mesela saat onda vb.
1 milyar 500 milyon kişi, 3 bin 255 kalem, 8 trilyon 412 milyar vb.
Harfle mi Rakamla mı? Karşılaştırma Tablosu
| Durum | Yazım Şekli | Örnek |
|---|---|---|
| Metin içi genel ifadeler | Harfle | on dört gün, üç kişi, yüz soru |
| Saat, para, ölçü, istatistik | Rakamla | 17.30'da, 1.500 TL, 25 kg |
| Sıra sayıları | Her ikisi | 15. veya 15'inci, beşinci |
| Üleştirme sayıları | Harfle (yazıyla) | ikişer, üçer, dokuzar |
| Ticari belgeler (senet, çek) | Bitişik harfle | altıyüzelli TL, otuzbeş kr. |
| 4+ basamaklı sayılar | Rakamla (noktalı) | 4.567, 1.000.000 |
| Cümle başı | Harfle (zorunlu) | Yirmi kişi katıldı. |
2. Birden Fazla Kelimeden Oluşan Sayılar
iki yüz, üç yüz altmış beş, bin iki yüz elli bir vb.
3. Ticari Belgelerde Sayılar
650,35 (altıyüzelliTL,otuzbeşkr.)
4. Yüzde ve Binde İşaretleri
%25, ‰50 vb.
5. İskambil Oyunları
altmışaltı, ellibir, yirmibir vb.
6. Romen Rakamları
Tarihî olaylarda, yüzyıllarda, büyük harfle yazılan hükümdar adlarında, tarihlerde ayların yazılışında, kitap ve dergi ciltlerinde, kitapların asıl bölümlerinden önceki sayfaların numaralandırılmasında, maddelerin sıralandırılmasında kullanılır:
II. Dünya Savaşı; XX. yüzyıl; III. Selim, XIV. Louis, II. Wilhelm, V. Karl, VIII. Edward; 1.XI.1928; I. Cilt; I) … II) … vb.
7. Basamaklı Sayıların Yazımı
4.567, 326.197, 49.750.812, 28.434.250.310.500 vb.
8. Kesirlerin Yazımı
15,2 (15 tam, onda 2); 5,26 (5 tam, yüzde 26) vb.
9. Sıra Sayıları
Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır:
15., 56., XX.; 15'inci, 56'ncı, XX'nci vb.
TDK'ye göre sıra sayıları üç farklı biçimde gösterilebilir:
Yazıyla
- birinci
- ikinci
- üçüncü
- dördüncü
- beşinci
Nokta ile
- 1.
- 2.
- 3.
- 15.
- 56.
Kesme işareti ile
- 1'inci
- 2'nci
- 3'üncü
- 15'inci
- 56'ncı
Sıra sayıları ekle gösterildiklerinde rakamdan sonra sadece kesme işareti ve ek yazılır, ayrıca nokta konmaz:
8.'inci değil 8'inci, 2.'nci değil 2'nci vb.
10. Üleştirme Sayıları
Üleştirme sayıları, sayılara -(ş)er / -(ş)ar eki getirilerek yapılır. TDK'ye göre üleştirme sayıları her zaman yazıyla yazılır, rakamla gösterilmez.
Doğru (Yazıyla)
- birer
- ikişer
- üçer
- dörder
- beşer
- onar
Yanlış (Rakamla)
- 1'er
- 2'şer
- 3'er
- 4'er
- 5'er
- 10'ar
Üleştirme sayıları ünlü uyumuna göre ek alır: kalın ünlülerden sonra -ar/-şar (onar, altışar), ince ünlülerden sonra -er/-şer (birer, ikişer) kullanılır.
Sayı Türleri Karşılaştırması
| Sayı Türü | Tanım | Örnekler |
|---|---|---|
| Asıl sayılar | Miktar bildiren sayılar | bir, iki, üç, on dört, yüz |
| Sıra sayıları | Sıralama bildiren sayılar | birinci, 2., 15'inci |
| Üleştirme sayıları | Eşit paylaştırma bildiren sayılar | birer, ikişer, üçer, onar |
| Bayağı kesirler | Bölü işaretiyle gösterilen kesirler | 1/2'si, 4/8'i |
| Ondalık kesirler | Virgülle ayrılan kesirler | 15,2 — 5,26 |
11. Bayağı Kesirler
4/8'i (dört bölü sekizi), 1/2'si (bir bölü ikisi) vb.
12. Cümle Başında Sayı
Mini Alıştırma
Aşağıdaki sayıların doğru yazılışını belirleyin:
- Üleştirme sayısı: 3'er mi, üçer mi?
- Sıra sayısı: 5.'inci mi, 5'inci mi?
- Yüzde işareti: % 50 mi, %50 mi?
- İskambil oyunu: altmış altı mı, altmışaltı mı?
- Birden fazla kelimeli sayı: ikiyüz mü, iki yüz mü?
Sıkça Sorulan Sorular
TDK Yazım Kılavuzu'na göre sayılar hem harflerle hem de rakamlarla yazılabilir. Metin içinde genel ifadelerde harfle yazım tercih edilir (örneğin: "on gün sonra", "üç kişi"). Ancak saat (17.30'da), para tutarı (1.500 TL), ölçü (25 kg) ve istatistik verilerde rakam kullanılır. Sayılara ek getirilirken ünlü uyumu kurallarına dikkat edilmelidir.
TDK'ye göre birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır: iki yüz, üç yüz altmış beş, bin iki yüz elli bir. Ancak ticari belgelerde (senet, çek vb.) sayılar bitişik yazılır: altıyüzelli TL. İskambil oyun adları da bitişik yazılır: altmışaltı, ellibir.
Resmi yazılarda sayılar genellikle rakamla yazılır. Dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan üçer grupla ayrılarak aralarına nokta konur: 4.567, 326.197, 49.750.812. Kesirler virgülle ayrılır: 15,2. Para ile ilgili ticari belgelerde sayılar bitişik harflerle de yazılır.
TDK'ye göre sıra sayıları iki şekilde gösterilir: (1) Rakamdan sonra nokta konur: 15., 56. (2) Rakamdan sonra kesme işareti ve ek yazılır: 15'inci, 56'ncı. Dikkat: İkisi birlikte kullanılmaz — 8.'inci yanlış, 8'inci doğrudur.
TDK Yazım Kılavuzu'na göre dört veya daha çok basamaklı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılır ve aralarına nokta konur: 4.567, 1.000.000, 28.434.250. Ondalık kısımlar ise virgülle ayrılır: 15,2 (15 tam, onda 2).
Özet
TDK Yazım Kılavuzu'na göre sayılar hem harflerle hem rakamlarla yazılabilir. Metin içinde harfle, saat/para/ölçü/istatistik verilerde rakamla yazılır. Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı, ticari belgelerde bitişik yazılır. Basamaklar nokta ile, kesirler virgülle ayrılır.
- Sayılar hem harflerle hem rakamlarla yazılabilir.
- Saat, para, ölçü ve istatistik verilerde rakam kullanılır.
- Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır (iki yüz, üç bin).
- Ticari belgelerde sayılar bitişik yazılır.
- Yüzde ve binde işaretleriyle sayı arasında boşluk bırakılmaz (%25).
- İskambil oyun adları bitişik yazılır (altmışaltı, ellibir).
- Dört basamaklı ve üzeri sayılarda nokta kullanılır (1.000, 1.000.000).
- Kesirler virgülle ayrılır (15,2).
- Sıra sayılarında ekle yazıldığında nokta konmaz (8'inci).
- Üleştirme sayıları yazıyla yazılır (ikişer, üçer).
- Cümle rakamla başlamaz.