Kesme işareti ('), Türk Dil Kurumu (TDK) Yazım Kılavuzu'na göre özel adlara, kısaltmalara ve sayılara ek getirilirken ekin ayrıldığını gösteren bir noktalama işaretidir. Apostrof olarak da bilinen bu işaret, ait olduğu kelimenin sağına bitişik yazılır ve işaretle ek arasında boşluk bırakılmaz (örneğin: Atatürk'ün, TBMM'nin, 1923'te). Bu rehberde TDK kurallarına göre kesme işaretinin kullanıldığı ve kullanılmadığı yerleri, kısaltmalar dahil tüm durumları örneklerle açıklıyoruz.

1. Özel Adlara Getirilen Ekler

Kural

Büyük harfle yazılan özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır:

Kişi Adları

  • Atatürk'üm
  • Fatih Sultan Mehmet'e
  • Muhibbi'nin
  • Gül Baba'ya
  • Sultan Ana'nın
  • Mehmet Emin Yurdakul'dan
  • Kâzım Karabekir'i
  • Yunus Emre'yi
  • Ziya Gökalp'tan
  • Refik Halit Karay'mış
  • Ahmet Cevat Emre'dir
  • Namık Kemal'se
  • Şinasi'yle

Yer Adları

  • Türkiye'mizin
  • Çanakkale Boğazı'nın
  • Samanyolu'nda
  • Sait Halim Paşa Yalısı'ndan

Millet ve Din Adları

  • Alman'sınız
  • Kırgız'ım
  • Karakeçili'nin
  • Osmanlı Devleti'ndeki
  • Cebrail'den

Eser ve Dönem Adları

  • Kurtuluş Savaşı'nı
  • Resmî Gazete'de
  • Millî Eğitim Temel Kanunu'na
  • Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği'ni
  • Eski Çağ'ın
  • Yükselme Dönemi'nin
  • Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı'na
"Onun için Batı'da bunlara birer fonksiyon buluyorlar." — Burhan Felek
"1919 senesi Mayıs'ının 19'uncu günü Samsun'a çıktım." — Atatürk

Yer bildiren özel isimlerde kısaltmalı söyleyiş söz konusu olduğu zaman ekten önce kesme işareti kullanılır:

Örnekler

  • Hisar'dan
  • Boğaz'dan

Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan bu sözlerin ek alması durumunda kesme işareti kullanılır:

Örnekler

  • Bu Kanun'un 17. maddesinin c bendi…
  • Yukarıda adı geçen Yönetmelik'in 2'nci maddesine göre…

Özel adlar için yay ayraç içinde bir açıklama yapıldığında kesme işareti yay ayraçtan önce kullanılır:

Örnekler

  • Yunus Emre'nin (1240?-1320)
  • Yakup Kadri'nin (Karaosmanoğlu)

Ek getirildiğinde Avrupa Birliği kesme işareti ile kullanılır:

Örnek

  • Avrupa Birliği'ne üye ülkeler…
UYARI

Sonunda 3. teklik kişi iyelik eki olan özel ada, bu ek dışında başka bir iyelik eki getirildiğinde kesme işareti konmaz: Boğaz Köprümüzün güzelliği, Amik Ovamızın bitki örtüsü, Kuşadamızdaki liman

UYARI

Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: Türkiye Büyük Millet Meclisine, Türk Dil Kurumundan, Bakanlar Kurulunun, Mavi Köşe Bakkaliyesinden

UYARI

Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz: Türklük, Türkleşmek, Türkçe, Avrupalı, Ahmetler, Atatürkçülüğün

UYARI

Sonunda p, ç, t, k ünsüzlerinden biri bulunan özel adlara ünlüyle başlayan ek getirildiğinde kesme işaretine rağmen son ses yumuşatılarak söylenir: Ahmedi, Kerküğü, Sinobu, Tokadı

UYARI

Başbakanlık, Rektörlük vb. sözler, ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde Başbakanlığa, Rektörlüğe vb. biçimlerde yazılır.

UYARI

Özel adlar yerine kullanılan "o" zamiri cümle içinde büyük harfle yazılmaz ve kendisinden sonra gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz: Ona sor, o bilir.

2. Saygı ve Unvan Sözlerine Getirilen Ekler

Kural

Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için konur:

Örnekler

  • Nihat Bey'e
  • Ayşe Hanım'dan
  • Mahmut Efendi'ye
  • Enver Paşa'ya
  • Türk Dil Kurumu Başkanı'na

3. Kısaltmalara Getirilen Ekler

Kural

Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için konur:

Örnekler

  • TBMM'nin
  • TDK'nin
  • BM'de
  • ABD'de
  • TV'ye

4. Sayılara Getirilen Ekler

Kural

Sayılara getirilen ekleri ayırmak için konur:

Örnekler

  • 1985'te
  • 8'inci madde
  • 2'nci kat
  • 7,65'lik
  • 9,65'lik
  • 657'yle

5. Tarih Bildiren Ay ve Gün Adları

Kural

Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için konur:

Örnekler

  • Başvurular 17 Aralık'a kadar sürecektir.
  • 12 Temmuz 2010 Pazartesi'nin TDK için önemi büyüktür.

6. Seslerin Düşmesi

Kural

Seslerin ölçü ve söyleyiş gereği düştüğünü göstermek için kullanılır (ünlü düşmesi ile karıştırılmamalıdır):

"Bir ok attım karlı dağın ardına
Düştü m'ola sevdiğimin yurduna
İl yanmazken ben yanarım derdine
Engel aramızı açtı n'eyleyim" — Karacaoğlan
"Güzelliğin on par'etmez
Bu bendeki aşk olmasa" — Âşık Veysel
"Şems'in gözlerine bir şüphe çöreklendi: 'Dostum ne'n var? Her şey yolunda mı?'" — Elif Şafak

Örnekler

  • n'eyleyim (ne eyleyim)
  • m'ola (mı ola)
  • ne'n var (nen var)
  • par'etmez (para etmez)

7. Ek veya Harften Sonra Gelen Ekler

Kural

Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak için konur:

Örnekler

  • a'dan z'ye kadar
  • Türkçede -lık'la yapılmış sözler

Kesme İşareti: Kullanılan ve Kullanılmayan Yerler

Durum Kesme Var mı? Doğru Örnek
Özel adlara çekim eki ✓ Var Atatürk'ün, Türkiye'de
Kurum ve kuruluş adları ✗ Yok Türk Dil Kurumundan, Bakanlar Kurulunun
Kısaltmalara ek ✓ Var TBMM'nin, TDK'den, ABD'de
Sayılara ek ✓ Var 1985'te, 8'inci, 657'yle
Yapım ekleri ✗ Yok Türkçe, Avrupalı, Türklük
Çokluk eki ✗ Yok Ahmetler, İstanbullular
Unvan sözlerine ek ✓ Var Ahmet Bey'e, Ayşe Hanım'dan
Tarih bildiren ay ve gün adları ✓ Var 17 Aralık'a, Pazartesi'nin

Mini Alıştırma

Aşağıdaki cümlelerde kesme işaretini doğru yere koyun:

  1. Türkiye Büyük Millet Meclisi + ne = ?
  2. Atatürk + ün = ?
  3. 1923 + te = ?
  4. TDK + nin = ?
  5. Ahmet Bey + e = ?

Sıkça Sorulan Sorular

Kesme işareti nedir?

TDK Yazım Kılavuzu'na göre kesme işareti ('), özel adlara, kısaltmalara ve sayılara ek getirilirken ekin ayrıldığını gösteren bir noktalama işaretidir. Apostrof olarak da bilinir. Ait olduğu kelimenin sağına bitişik yazılır ve işaret ile sonra gelen ek arasında boşluk bırakılmaz. Örneğin: Atatürk'ün, TBMM'nin, 1923'te.

Kesme işaretinin görevleri nelerdir?

TDK Yazım Kılavuzu'na göre kesme işaretinin 7 temel görevi vardır: (1) Özel adlara gelen ekleri ayırmak (Türkiye'de), (2) Kısaltmalara gelen ekleri ayırmak (TDK'nin), (3) Sayılara gelen ekleri ayırmak (1985'te), (4) Unvan sözlerine gelen ekleri ayırmak (Ahmet Bey'e), (5) Tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak (17 Aralık'a), (6) Seslerin düştüğünü göstermek (n'eyleyim), (7) Bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırmak (a'dan z'ye).

Kesme işareti nerelerde kullanılır?

Kesme işareti şu durumlarda kullanılır: Özel adlara ek getirilirken (Türkiye'de), kısaltmalara ek getirilirken (TDK'nin), sayılara ek getirilirken (1985'te), kişi adlarından sonra gelen unvan sözlerine ek getirilirken (Ahmet Bey'e), belirli tarih bildiren ay ve gün adlarına ek getirilirken (17 Aralık'a).

Kesme işareti nerelerde kullanılmaz?

Kurum, kuruluş ve kurul adlarına gelen eklerde (Türk Dil Kurumundan), yapım eklerinde (Türkçe, Avrupalı), çokluk ekinde (Ahmetler) ve özel ad yerine kullanılan "o" zamirinde kesme işareti kullanılmaz. Ayrıca bağlaç olan ki'de de kesme işareti kullanılmaz.

Kesme işareti klavyede nasıl yapılır?

Türkçe Q klavyede kesme işareti (') doğrudan kullanılabilir. Windows'ta Alt + 0146 veya sağ Alt + virgül tuş kombinasyonu ile yapılır. Mac'te ise Option + Shift + ] tuşlarına basılarak elde edilir. Düz tırnak (') yerine tipografik kesme işareti (') tercih edilmelidir.

Özet

Kesme işareti (apostrof), TDK Yazım Kılavuzu'na göre özel adlara, kısaltmalara, sayılara ve unvan sözlerine ek getirilirken kullanılan bir noktalama işaretidir. Kurum adlarına, yapım eklerine ve çokluk ekine ise kesme işareti konmaz.

  • Özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesmeyle ayrılır (Atatürk'ün, Türkiye'de)
  • Kişi adlarından sonra gelen unvan sözlerine getirilen ekler kesmeyle ayrılır (Ahmet Bey'e)
  • Kısaltmalara getirilen ekler kesmeyle ayrılır (TBMM'nin, TDK'den)
  • Sayılara getirilen ekler kesmeyle ayrılır (1985'te, 8'inci)
  • Belirli tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılır (17 Aralık'a)
  • Kurum, kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz (Türk Dil Kurumundan)
  • Yapım ekleri ve çokluk eki kesmeyle ayrılmaz (Türkçe, Ahmetler)