Anlamı
gereksinimler vaktinden önce ve ucuz olduğu zaman karşılanmalıdır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, ihtiyaçların zamanı gelmeden ve uygun fiyat ya da elverişli koşullar varken karşılanması gerektiğini anlatır. İnsan gerekli olana tam ihtiyaç duyduğu anda koşarsa çoğu zaman pahalıya, zora veya sıkıntıya düşer. Oysa akıllı davranan kişi, mevsimi ve zamanı önceden görür, hazırlığını erkenden yapar. Aba ile yaba örneği de tam bu ters mevsimlerde alınması gereken şeyleri gösterir. Sözün özünde planlı olma, öngörü ve tedbir vardır. Geç kalmamak, ihtiyacı vaktinden önce düşünmek ve uygun koşul varken temin etmek öğütlenir. Bu atasözü yalnız eşya için değil, hayatın pek çok alanı için geçerlidir. Eğitim, para biriktirme, sağlık önlemi veya iş hazırlığı gibi konularda da aynı mantık işler. Önceden hazırlananın sonradan sıkışmayacağını hatırlatan çok pratik bir yaşam bilgisidir.
Örnek Cümleler
- Kışı beklemeden kömür aldı; aba vakti yaba, yaba vakti aba dedi.
- Son anda pahalıya almak yerine aba vakti yaba, yaba vakti aba diye düşünmek gerekir.
- Aba vakti yaba, yaba vakti aba; kışlık alacaksan yazın al, yazlık alacaksan kışın.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yüklemsiz iki tamlama çaprazlanarak kurulur: aba vakti yaba, yaba vakti aba. Aynı iki sözcük yer değiştirerek yinelenir. Fiil hiç söylenmez; alınacak sözcüğü okuyan kendisi tamamlar ve söz bu yüzden çok kısa kalır.
İkisi de ters mevsimin işidir: aba kışlık bir üstlük, yaba ise harman zamanı kullanılan bir alettir. Biri sıcakta, öteki soğukta ucuz bulunur. Sözcüklerin sesçe birbirine yakın düşmesi de kalıbı akılda tutar.
Söylenmez; hazırlık isteyen her iş aynı ölçüye girer. Ders çalışmak, para ayırmak, yola hazırlanmak da vaktinden önce yapılır. Kalıp iki eşya üzerinden konuşur ama yargısı o iki eşyayla sınırlı kalmaz.