Anlamı
bir şeyin gerçek değeri, ancak ona çok ihtiyaç duyulduğu zaman iyi anlaşılır.
Detaylı Açıklama
Abanın kadri yağmurda bilinir atasözü, bir şeyin gerçek değerinin ancak ona ihtiyaç duyulduğu zaman tam olarak anlaşıldığını anlatır. İnsan elindeki imkânın, eşyanın, dostluğun ya da koruyucu bir unsurun kıymetini çoğu zaman yokluğunu hissetmeden bilmez. Yağmur altında kalan kişi için aba artık sıradan bir giysi değil, koruyan ve işe yarayan bir nesnedir. Atasözü de tam bu gözlemden hareketle değer bilme dersine dönüşür. Günlük hayatta sağlık, dostluk, para, zaman, iş fırsatı ya da aile desteği gibi pek çok şey için kullanılabilir. Rahatlık içindeyken önemsiz görünen bir şey, sıkıntı anında vazgeçilmez hâle gelir. Bu yüzden söz, yalnızca eşyaya değil insan ilişkilerine ve fırsatlara da uygulanır. Elindekinin kıymetini zamanında bilmek gerektiğini, ihtiyaç anı gelmeden değerin fark edilmesinin daha akıllıca olduğunu öğretir. Halk bilgeliğinde “yokluk öğretir” düşüncesinin sade ama çok etkili ifadelerinden biridir.
Örnek Cümleler
- İşini kaybedince düzenli gelirin önemini anlayıp abanın kadri yağmurda bilinir dedi.
- Sağlığına hiç dikkat etmezdi; ameliyattan sonra anladı, abanın kadri yağmurda bilinir.
- Hastanede tek kaldığı gece dostunun kıymetini anladı; abanın kadri yağmurda bilinir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Değer, kıymet demektir; dilimize Arapçadan girmiş eski bir sözcüktür. Bugün daha çok kadrini bilmek ve kadir kıymet gibi kalıpların içinde yaşar. Tek başına kullanıldığında yabancı durur, kalıbın içinde ise yerini korur.
Edilgen çatıdadır; bilen kimse söylenmez. Değeri anlayan taraf cümleye girmez, yalnız anlaşıldığı bildirilir. Yapı böylece yargıyı tek bir kişiye değil, herkese uyan bir kurala çevirir. Etken kurulsaydı değeri kimin anladığı sorulurdu.
Değerin hangi koşulda anlaşıldığını gösterir. Bulunma eki yağmuru bir zaman değil, bir durum hâline getirir. Ek düşseydi yağmur yalnız anılmış olur, abayla arasındaki bağ kurulmazdı. Koşul böylece cümlenin ortasına yerleşmiş olur.