Anlamı
abdesti bozulmak.
Detaylı Açıklama
Abdesti kaçmak, alınmış olan abdestin bozulmasını anlatır. Namaza durmadan önce ya da namaz sırasında abdesti bozan bir hâl ortaya çıkarsa kişi yeniden abdest almak zorunda kalır; bu durum kısaca bu sözle bildirilir. Kalıp ibadet hazırlığının içinde yaşar, günlük konuşmada da aynı biçimiyle duyulur. Anlatımı örtülüdür: abdestin ne sebeple bozulduğu söylenmez, yalnız sonucu anılır. Bu incelik sözün her ortamda rahatça kurulmasını sağlar, kimse ayrıntıya girmek zorunda kalmaz. Deyim bir kusur ya da suçlama da taşımaz. Yeniden abdest almak su başına dönmeyi gerektirir; söz bu yüzden çoğu kez bir yetişme telaşıyla birlikte anılır. Camide, evde ya da yolda söylenebilir; duyan kişi ne olduğunu hemen anlar ve abdestin yeniden alınmasını bekler.
Örnek Cümleler
- Namaza durmadan hemen önce abdesti kaçınca musluğun başına geri döndü.
- Tam secdeye varmadan abdesti kaçınca namazını bozup yeniden abdest almak zorunda kaldı.
- Yolda giderken abdesti kaçtı, en yakın camiye uğrayıp yeniden abdest aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Elde tutulan bir şeyin istemeden yitirilmesini bildirir. Abdest bir mal gibi düşünülür; tutulur, sonra kaçar. Aynı fiil uykusu kaçmak ve fırsatı kaçmak sözlerinde de bu yitirmeyi taşır.
Ayrılır; ikisi aynı sahnenin iki ayrı yerini anar. Abdest bozmak ihtiyacın giderilmesini adlandırır, abdesti kaçmak ise abdestin geçerliliğini yitirmesini. Birinde özne kişi, ötekinde abdestin kendisidir. İki söz aynı sonuca ayrı adlarla varır.
Aranmaz; kalıp geçişsizdir ve nesne almaz. Abdestin nerede, nasıl kaçtığı ayrıca söylenir. Kalıp yalnız sonucu bildirir; sebebini anmak gerekmez, çoğu kez de anılmaz. Yönelme ekli bir tümleç de almaz.