Anlamı
kurallara, koşullara uyulmadıktan sonra bir sürü iş yapılabilir.
Detaylı Açıklama
Abdestsiz sofuya namaz mı dayanır atasözü, gereken kurallara, koşullara ya da usule uyulmadıktan sonra kısa sürede bir sürü işin çıkarılabileceğini alaycı bir dille anlatır. Söz, abdest almadan namaza duran sofunun ardı ardına namaz kılıvermesi görüntüsünden gelir; şart gözetilmeyince ortaya bol ama gerçekte hükümsüz bir iş çıkar. Bu yüzden atasözü, işin gereğini, kuralını ya da hakkını yerine getirmeden hızla çok sonuç üretenleri iğneler. Görünüşte üretken, aslında baştan savma çalışan kişiye takılmak için söylenir. Kalıbın altında, kural tanımadan iş yapmanın kolayına kaçıldığı, bu yolla yığınla işin çıkarıldığı ama değerinin tartışmalı olduğu düşüncesi yatar. Halk arasında usulsüz çabuklamayı eleştiren keskin bir uyarı olarak kullanılır.
Örnek Cümleler
- Kurala aldırmadan bir günde on formu doldurdu; abdestsiz sofuya namaz mı dayanır?
- Ölçü tutmayınca duvarı bir çırpıda örüvermişlerdi; abdestsiz sofuya namaz mı dayanır?
- Prosedürü hiçe sayınca işler su gibi akıyordu; abdestsiz sofuya namaz mı dayanır?
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Gerçek bir soru değildir; karşılık beklenmez. Soru eki yalnız alayı taşımak için konmuştur. Düz bir cümleyle kurulsaydı, yani dayanmaz denseydi, iğneleme bu kadar keskin duyulmazdı. Soru işareti de yazıda korunur.
Bir şeyin yetişmesini, karşılamasını bildirir. Sofu o kadar hızlı kılar ki namazlar ona yetişmez; fiil bu tükenmeyi anlatır. Aynı kullanım para dayanmaz ve kumaş dayanmaz sözlerinde de görülür. Fiilin öznesi de namazdır, sofu değildir.
Eksikliği baştan bildirir; sondaki ek koşulun yerine getirilmediğini söyler. Bu tek sözcük olmadan söz yalnız hızlı çalışmayı anlatırdı. Ek, çokluğun hangi bedelle elde edildiğini gösterir ve eleştirinin dayanağını kurar.