Anlamı
acele etmekle daha çabuk sonuç alınır sanılmamalıdır.
Detaylı Açıklama
Acele ile menzil alınmaz atasözü, işi hızlandırmakla sonuca daha çabuk varılacağını sanmamak gerektiğini anlatır. Menzil varılacak yer, yolun sonudur; söz de oraya acele ederek değil, ölçülü ilerleyerek varılacağını bildirir. Benzetme yolculuktan alınmıştır: hızlı giden yolcu atını da kendini de yorar, dinlenmek için daha sık durur. Aynı şey işlerde de olur; atlanan bir adım sonradan geri dönmeyi gerektirir. Öğüt sabırsız davranana, süreci zorlayana ve kestirme yol arayana yöneltilir. Burada istenen yavaşlık değil, doğru tempodur; sabır beklemek değil, adımı sağlam atmaktır. Hızla verim aynı şey değildir: düşünmeden atılan adım hata doğurur, hata da yeniden uğraşmayı gerektirir. Eğitimden ticarete, yolculuktan insan ilişkilerine kadar her alanda kurulur ve söyleyeni kadar dinleyeni de yavaşlatır.
Örnek Cümleler
- Kestirme diye girdiği yol onu iki saat geciktirdi; acele ile menzil alınmaz.
- Yolu kısaltmak için hızlandı, lastiği patlayınca varış saati iyice gecikti; acele ile menzil alınmaz.
- Treni kaçırmamak için koşturdu, cüzdanını evde unuttuğunu kapıda anladı; acele ile menzil alınmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Varılacak yeri, yolun sonunu karşılar; dilimize Arapçadan girmiş eski bir sözcüktür. Eskiden konaklama duraklarına da menzil denirdi. Bugün daha çok atış diliyle anılır; bu sözde ise asıl anlamıyla, hedef karşılığı durur.
Aracı bildirir; aceleyi kullanılan bir yöntem gibi sunar. Acele ile demek, aceleyi yol edinerek demektir. Edat olmasaydı acele yalnız anılmış olur, hedefe varmakla arasındaki bağ kurulmazdı. Aynı edat başka ölçü sözlerinde de bu görevi görür.
Edilgen çatıdadır; menzili alacak kişi hiç anılmaz. Yargı bir kişiye değil, işin kendisine bağlanır. Etken kurulsaydı, yani alamazsın denseydi, söz doğrudan bir azarlamaya dönerdi; edilgen biçim onu kurala çevirir.