Anlamı
yersiz, yararsız işlerle vakit öldürmek:
'Yazarlarımızın çoğu yalnızca kendi ürünlerinin ne amaçla üretildiğini sayıp dökerek bir anlamda abesle iştigal ediyorlar.' -T. Uyar.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, yersiz, yararsız ve sonuç doğurmayan işlerle vakit öldürmek anlamında kullanılır. Kişi görünüşte bir şeyle meşguldür, hatta kendini çok uğraşıyor gibi gösterebilir; fakat uğraştığı şeyin gerçek bir değeri, amacı veya faydası yoktur. Bu yüzden deyim hem boş işle oyalanmayı hem de emeği yanlış yere harcamayı eleştirir. Bazen işin kendisi anlamsızdır, bazen de zamanlama yanlıştır; sonuçta ortada üretken bir karşılık bulunmaz. Deyim özellikle laf kalabalığı yapan, asıl meseleyi bırakıp önemsiz ayrıntılarda dolanan ya da ciddi emek gerektiren yerde şekilcilikle uğraşan kişiler için kullanılır. Halk dilinde hafif alaycı ama net bir eleştiri taşır. İnsan bütün enerjisini faydasız yere akıtınca hem zamanı hem dikkati tükenir. Bu söz de tam olarak bu boş meşguliyet halini hedef alır. Her uğraş değerli değildir; değer, işe yararlılık ve yerindelikle oluşur. Abesle iştigal etmek, iş varmış gibi görünen ama gerçekte boşa dönen çabanın adıdır.
Örnek Cümleler
- Olanları görünce resmen abesle iştigal etti, ne yapsın.
- Herkes fark etti ki çoktan abesle iştigal etmiş.
- Komşunun oğlu yine abesle iştigal etmiş, mahalle çalkalandı.
Kökeni ve Hikayesi
Arapça kökenli 'abes' sözcüğü anlamsız, boş; 'iştigal' işe uğraşma anlamına gelir. Osmanlıca ve resmî dil geleneğinden bugüne geçen bu ifade, özellikle yazı dilinde ve eleştirel anlatımda yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Amacı olmayan, sonuç üretmeyen, yerinde olmayan ve kişiyi asıl işten uzaklaştıran meşguliyeti anlatır. Bu yüzden deyim hem boş işle oyalanmayı hem de emeği yanlış yere harcamayı eleştirir.
Çalışmak hedefe ve sonuca yöneliktir; abesle iştigal etmek işe çaba varmış gibi görünse de gerçek fayda üretmez.
İş hayatında, akademik tartışmalarda, bürokratik süreçlerde ve günlük hayatta gereksiz ayrıntılara saplanıldığında sık kullanılır. Kişi görünüşte bir şeyle meşguldür, hatta kendini çok uğraşıyor gibi gösterebilir; fakat uğraştığı şeyin gerçek bir değeri, amacı veya faydası yoktur.