Anlamı
ne söylediğini bilmeden, düşüncesiz, tutarsız konuşmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, ne söylediğini tam düşünmeden, tutarsız, anlamsız, saçma ya da gelişigüzel konuşmak anlamında kullanılır. Günlük hayatta özellikle öfke, şaşkınlık, panik, yorgunluk veya bilgisizlik yüzünden söylenen dağınık sözleri anlatırken duyulur. Kişinin söyledikleri arasında mantık bağı zayıfsa, konu sürekli değişiyorsa ya da anlatım rahatsız edecek ölçüde boş ve yersizse bu deyim yerini bulur. Bazen azarlama, bazen uyarı, bazen de şaşkınlık tepkisi olarak söylenir. Buradaki vurgu sadece yanlış konuşmaya değil, düşünce süzgecinden geçmeyen sözlerin dağınıklığına yönelir. Bu yüzden ifade çoğu zaman eleştireldir. İnsanlar özellikle ciddiyet gerektiren ortamlarda böyle bir konuşma tarzını hoş karşılamaz. Söylendiğinde karşı tarafın sözleri değersizleşir ve güven kaybeder. Deyimin etkisi, akılsızca savrulan sözleri iki kelimeyle güçlü biçimde mahkûm etmesinden gelir. Kısa ama sert bir dil uyarısı olarak çok işlevseldir.
Örnek Cümleler
- Sinirlenince yine abuk sabuk konuşmaya başladı, sözün nereye gittiği belli değildi.
- Toplantıda abuk sabuk konuşunca herkes birbirine baktı, konu büsbütün dağıldı.
- Bilmediği konuda abuk sabuk konuşup durdu, sonunda kimse onu ciddiye almadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkilemedir; ikinci sözcük birincinin sesine uydurularak yapılmıştır. Sabuk tek başına kullanılmaz, yalnız bu ikilemede yaşar. Aynı yol eciş bücüş ve çarpık çurpuk gibi ikilemelerde de izlenir. Öbek zarf olarak yükleme bağlanır.
Kurulur; abuk sabuk söylemek denir, abuk sabuk işler yapmak da denir. İkileme konuşma dışında da kullanılır, dar bir alana kapanmamıştır. Deyim olarak kalıplaşan ise konuşmak fiiliyle kurulan biçimdir; sözlüğe giren o öbektir.
Eleştirel bir ton taşır; söyleyen karşısındakinin sözünü ciddiye almadığını bildirir. Yüze karşı söylendiğinde azarlamaya döner, arkadan söylendiğinde ise bir değerlendirme olur. Ton hiçbir kullanımda olumluya dönmez; şaka yollu söylense bile iğneleme kalır.