Anlamı
ağızdan çıkan bir söz, artık gizli kalmaz, herkes onu duyar.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, ağızdan çıkan sözün geri alınamayacağını, saklanamayacağını ve bir kez söylendikten sonra yayılmaya açık hâle geldiğini anlatır. Söz, torbaya konulup saklanacak bir nesne değildir; söylendiği anda etkisini yaratır, başkalarının kulağına gider ve çoğu zaman geri dönüşü olmaz. Günlük hayatta özellikle düşünmeden konuşan, sır tutamayan, öfkeyle laf eden veya mahrem bir şeyi ağızdan kaçıran kişiler için kullanılır. Atasözü, konuşmanın sorumluluğunu hatırlatan son derece net bir uyarıdır. İnsan bazen bir cümleyi kısa sürede söyler ama etkisi çok uzun sürer. Bu söz de dilin hızına karşı aklın yavaşlatıcı gücünü önerir. Söylenmeden önce kontrol edilebilen şey, söylendikten sonra çoğu zaman kontrol edilemez hâle gelir. Bu yüzden atasözü, susmanın zaman zaman konuşmaktan daha akıllıca olabileceğini de dolaylı biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Bir kere söyledin mi bitti, laf torbaya girmez.
- Sırrı ağzından kaçırdı; laf torbaya girmez artık.
- Öfkeyle konuşma, laf torbaya girmez.
Kökeni ve Hikayesi
Bu atasözü, ticaret ve pazar kültüründen gelir. Mallar torbaya konulup saklanabilir ama söylenen söz geri alınamaz ve saklanamaz. Bu somut karşılaştırma, sözün kalıcılığını vurgulayan bir atasözüne dönüşmüştür.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Düşünmeden konuşmanın, sır ifşa etmenin ve ağızdan çıkan sözün geri alınamamasının sonuçları konusunda uyarır. Atasözü, konuşmanın sorumluluğunu hatırlatan son derece net bir uyarıdır.
Evet, özellikle öfkeyle söylenip sonradan pişman olunan sözler için çok yerinde kullanılır. Günlük hayatta özellikle düşünmeden konuşan, sır tutamayan, öfkeyle laf eden veya mahrem bir şeyi ağızdan kaçıran kişiler için kullanılır.
Çünkü söz, eşya gibi saklanıp geri konulamaz; çıktı mı yayılır ve etkisini sürdürür. İnsan bazen bir cümleyi kısa sürede söyler ama etkisi çok uzun sürer.