Anlamı
yersiz ve karşısındakine dokunacak söz söylemek, gaf yapmak:
'Gri redingotlu efendi, bir pot kırdığını hemen anlamış olacak ki sözünü çevirdi.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, yersiz ve karşısındakine dokunacak bir söz söylemek, gaf yapmak ya da ortamın dengesini bozacak bir ifade kullanmak anlamında geçer. Çoğu zaman kişi bunu bilerek yapmaz; ancak ağzından çıkan söz ya zamanlama bakımından yanlış olur ya da doğrudan birinin hassas noktasına dokunur. Günlük hayatta arkadaş sohbetlerinde, aile içinde, misafirlikte, iş toplantılarında ve kalabalık ortamlarda sıkça kullanılır. Deyim, yalnızca yanlış konuşmayı değil, aynı zamanda sosyal inceliği kaçırmayı ve ortamın havasını bozmayı da anlatır. Bu nedenle hafif mahcubiyet, pişmanlık ve eleştiri duygusu taşır. Türkçede düşünmeden söylenen sözlerin doğurabileceği rahatsızlığı en iyi anlatan deyimlerden biridir. Özellikle “fark etmeden pot kırdı” gibi kullanımlarda, niyet kötü olmasa da ortaya çıkan sonucun can sıkıcı olduğu açıkça hissedilir.
Örnek Cümleler
- Haberi duyunca herkes pot kırdı.
- Dün akşam yine pot kırmış, kimse şaşırmadı.
- İşler sarpa sarınca mecburen pot kırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğu zaman hayır; genellikle düşünmeden, fark etmeden veya ölçüsüzce söylenen sözler için kullanılır. Çoğu zaman kişi bunu bilerek yapmaz; ancak ağzından çıkan söz ya zamanlama bakımından yanlış olur ya da doğrudan birinin hassas noktasına dokunur.
Sosyal nezaketin önemli olduğu aile, arkadaş, iş ve misafirlik ortamlarında daha sık kullanılır. Günlük hayatta arkadaş sohbetlerinde, aile içinde, misafirlikte, iş toplantılarında ve kalabalık ortamlarda sıkça kullanılır.
Çam devirmek ve baltayı taşa vurmak deyimleriyle oldukça yakın bir anlam taşır. Bu deyim, yersiz ve karşısındakine dokunacak bir söz söylemek, gaf yapmak ya da ortamın dengesini bozacak bir ifade kullanmak anlamında geçer.